Soğuk Savaş’tan Günümüze: ABD’de Uluslararası İlişkiler Teorileri Işığında Bölge Çalışmalarının Evrimi

Authors : Ali Kiriktaş

Pages : 160-178

View : 40 | Download : 141

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, Bölge Çalışmaları alanının Soğuk Savaşın başlangıcından günümüze uzanan evrimini, Uluslararası İlişkiler disiplinindeki hâkim teorik paradigmalarla olan karmaşık ve diyalektik ilişkisi çerçevesinde analiz etmektedir. Çalışma, Bölge Çalışmalarının salt bir akademik merakın ürünü olmadığını; aksine, Soğuk Savaş’ın iki kutuplu dünyasında ABD’nin stratejik bir aracı olarak, Realist paradigmanın hegemonyası altında doğduğunu ve şekillendiğini ortaya koymaktadır. Bu dönemde bölgeler, süper güçlerin rekabet sahası olarak görülmüş ve Bölge Çalışmaları da bu sahalar hakkında politika yapıcılara enstrümantal bilgi sağlayan bir aygıt işlevi görmüştür. Soğuk Savaş’ın sona ermesiyle birlikte meşruiyet krizine giren alan, bu kez yükselen Liberal paradigmanın gündemine (demokratikleşme, bölgesel entegrasyon) uyum sağlayarak varlığını sürdürmüştür. Ancak asıl epistemolojik kopuş, 1990’larda Konstrüktivist ve Eleştirel teorilerin yükselişiyle yaşanmıştır. Bu teoriler, bölgeyi maddi bir gerçeklikten ziyade sosyal olarak inşa edilen bir kimlik ve normlar bütünü olarak kavramsallaştırarak ve bilginin üretimindeki iktidar ilişkilerini sorgulayarak, Bölge Çalışmalarının Uluslararası İlişkiler teorisine veri sağlayan pasif rolünü kırmıştır. Makale, bu dönüşümün ardından Bölge Çalışmalarının, Uluslararası İlişkiler teorisinin evrenselcilik iddialarına meydan okuyan, onun Batı-merkezci önyargılarını açığa çıkaran ve “Global Uluslararası İlişkiler” projesine zemin hazırlayan kritik bir diyalog ortağı haline geldiğini savunmaktadır. 21. yüzyılın karmaşık küresel sorunları karşısında, Uluslararası İlişkilerinin teorik genellemeleri ile Bölge Çalışmalarının bağlamsal derinliği arasındaki sentezin entelektüel ve politik bir zorunluluk olduğu vurgulanmaktadır.
Keywords : Bölge Çalışmaları, Uluslararası İlişkiler Teorisi, Soğuk Savaş, Konstrüktivizm, Eleştirel Teori

ORIGINAL ARTICLE URL