ODKA Ülkelerinin Savunma Harcama Yakınsaması: Çok Kırılmalı Fourier Panel Birim Kök Testinden Kanıtlar

Authors : Ibrahim Sezer Belliler

Pages : 183-199

Doi:10.26650/ekoist.2023.39.1190962

View : 39 | Download : 69

Publication Date : 2023-12-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Bölgesel çatışmaların bile küresel ölçekte siyasi ve askeri krizlere yol açtığı günümüzde, ülkelerin savunma harcamaları bütçe içindeki önemini giderek arttırmaktadır. Dahil oldukları politik, askeri örgütlere veya komşularına göre savunma harcamalarını şekillendiren ülkelerin bu noktada yakınsama davranışı göstermesi beklenmektedir. Bu çalışma 1977-2021 yılları arasında 12 ODKA ülkesinin (Cezayir, Bahreyn, Mısır, İran, İsrail, Ürdün, Kuveyt, Fas, Umman, Suudi Arabistan, Tunus, Türkiye) savunma harcama yüklerini ele almaktadır. Breusch-Pagan (1980), Pesaran (2004) Scaled LM, Pesaran CD (2004), Baltagi, Feng ve Kao (2012) testlerinin tamamı yatay kesit bağımlılığın olmadığını ifade eden temel hipotezi reddetmiştir. Yatay kesit bağımlılığını dikkate alan birim kök testlerinin kullanılması bu bağlamda daha doğru olacaktır. Savunma harcama yüklerinin yakınsama analizinin gerçekleştirilebilmesi için Yatay Kesit Bağımlılığı ve birimler arası heterojenliği dikkate alan Bahmani-Oskooee(2014)’nin Çok Kırılmalı Fourier Panel Birim kök testi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre bazı ODKA ülkelerin yakınsama davranışı göstermediği alternatif hipotez reddedilememiştir. Bahreyn, Ürdün, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Türkiye ODKA ortalamasına yakınsama davranışı göstermiştir. Amerika ve İsrail’in savunma harcama ortalamasına yakınsama gösteren ülkeler ise Bahreyn, Ürdün, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Türkiye olarak bulunmuştur. Türkiye’nin NATO üyesi olması sebebiyle ABD’ye yakınsama davranışı göstermesi beklentilere uygunluk göstermektedir. Türkiye ve Suudi Arabistan’ın bölge içindeki ağırlığını arttırmak istemesi de ABD ve İsrail’e yakınsamasını açıklamaktadır. Bölgede gerçekleşen Körfez savaşı ve Arap Baharı gibi olaylar ani kırılma tarihlerinde tespit edilmiştir. Herbir ülke için eklenen fourier terimlerine uygulanan F testine göre sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Sonuç olarak elde edilen bulguların bölge içinde bulunan ülkelerin savunma harcama yüklerinin nasıl şekillendirdiklerinin açıklanabilmesi açısından önem arz etmektedir.
Keywords : Askeri Harcamalar, Yakınsama Hipotezi, Fourier Panel Birim Kök Testi

ORIGINAL ARTICLE URL