19. YÜZYILDA BİR MUSİKİ CEVHERİ: ŞAKİR AĞA VE BESTECİLİĞİ

Authors : Emre Üstgül

Pages : 387-398

Doi:10.31722/ejmd.1658928

View : 63 | Download : 37

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı Devleti’nde yenilikçi hareketlerin yoğun olarak yaşandığı 18. ve 19. yüzyıllarda, geleneksel Türk sanat müziği altın çağını yaşamıştır. Bu dönemde yetişen önemli müzik insanlarından birisi, Enderun’da eğitim alarak müezzinbaşılığa kadar yükselmiş olan Şakir Ağa’dır. Çağdaşı Hammamızade İsmail Dede Efendi’den de dersler alan Şakir Ağa’nın, TRT Türk sanat müziği repertuvarına kayıtlı elli üç eseri bulunur. Makalede Şakir Ağa’nın hayatı bölümü incelenirken belgesel tarama yöntemi kullanılmış, kronolojik bir yaklaşım benimsenmiştir. Kimi zaman çelişkili bilgiler veren kaynaklar açıklanırken tartışma yöntemine de başvurulmuştur. Dönemin saray yaşantısını ve Enderun hayatını anlatması bakımından önemli bir tarihsel kaynak olan Letâif-i Vekâyi-i Enderûnniye’nin yazarı Hızır İlyas Ağa’nın Şakir Ağa ile aynı dönemde yaşaması, bestecinin hayatını açıklarken başvurulan birincil kaynaktır. Makalede Şakir Ağa’nın hayatı kısmı oluşturulurken, kronolojik sıralamayla adı geçen eser incelenmiş ve diğer kaynaklar ile metinlerarası bir yaklaşım sergilenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Şakir Ağa’nın eserleri tür, makam ve usul parametreleri bağlamında açıklanmış, istatistiksel veriler yorumlanarak anlamlandırılmıştır. Bu süreçte Şakir Ağa’nın besteleme davranışlarının izleri aranmış, baskın ve çeşitlendirici yönelimleri tespit edilmiştir. Ayrıca, Türk sanat müziği mensupları tarafından anlatıla gelen ve “Ferahnak olayı” olarak bilinen bir anlamda müzikal rekabet olarak tanımlanabilecek olayın motivasyon bağlamında çözümlemesi yapılmıştır.
Keywords : Şakir Ağa, Enderun, Besteleme Davranışları, Ferahnak Olayı, Motivasyon

ORIGINAL ARTICLE URL