FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENLERİNİN BİYOTEKNOLOJİK UYGULAMALARA YÖNELİK İNFORMAL MUHAKEMELERİ

Authors : Zeynep Yılmaz Özcan, Sibel Saraçoğlu

Pages : 76-103

Doi:10.47214/adeder.1768300

View : 82 | Download : 133

Publication Date : 2025-12-13

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu araştırmada, Fen Bilimleri öğretmenlerinin biyoteknolojik uygulamalar konusundaki informal muhakemeleri incelenmiştir. Araştırma, nitel araştırma yönteminin olgu bilim desenine göre yürütülmüştür. Çalışma grubu kolay ulaşılabilir örnekleme türüne göre oluşturulmuştur. Araştırma, çalışmaya katılmaya gönüllü ve biyoteknolojik uygulamalar ile ilgili bilgi sahibi olan, altı Fen Bilimleri öğretmeni ile yürütülmüştür. Veriler görüşme tekniği ile toplanmış ve içerik analizi ile analiz edilmiştir. Fen Bilimleri öğretmenlerinin informal muhakemeleri; akılcı, duygusal ve sezgisel muhakeme türleri çerçevesinde sınıflandırılmıştır. Katılımcıların biyoteknolojik uygulamalara yönelik muhakemelerini etkileyen faktörler; sosyoloji/kültür (sociology/culture, S), çevre (environment, E), ekonomi (economy, E), bilim (science, S), teknoloji (technology, T), etik/ahlak (ethics/morality, E) ve politika (policy, P) boyutları (SEE-STEP modeli) temel alınarak analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, Fen Bilimleri öğretmenleri biyoteknolojik uygulamalar konusunda çoğunlukla akılcı muhakeme türünü kullanmaktadır. Bu durum, öğretmenlerin bilimsel ve analitik bir yaklaşımı benimsediğini göstermektedir. Ancak duygusal ve sezgisel muhakemenin de belirli durumlarda etkili olduğu, özellikle etik ve sosyal değerlere atıfta bulunulan konularda ön plana çıktığı görülmüştür. Bu, öğretmenlerin bilimsel bilgiler ile etik ve sosyal sorumlulukları dengeli bir şekilde ele aldıklarını göstermektedir. Duygusal muhakeme türünün kullanımı, öğretmenlerin bilimsel verilerden bağımsız olarak etik değerlere ve bireylerin duygusal ihtiyaçlarına duyarlılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Katılımcılar sezgisel muhakemeyi genellikle bilimsel verilere doğrudan ulaşamadıkları konularda dile getirmiş ve bu yöntemi yalnızca tamamlayıcı bir unsur olarak kullanmışlardır. Bu durum, Fen Bilimleri öğretmenlerinin daha çok bilimsel temellere dayalı kararlar aldığını ve sezgisel değerlendirmelere sınırlı bir şekilde başvurduğunu göstermektedir. Ancak, sezgisel muhakemenin tamamen dışlanmaması, bireylerin bilimsel bilgilerin ötesindeki belirsizliklerle başa çıkma çabasını da yansıtmaktadır. Araştırmada sosyoloji/kültür, çevre, bilim, teknoloji, etik-ahlak ve politika faktörlerinin katılımcıların biyoteknolojik uygulamalar ile ilgili muhakemeleri üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir. Özellikle sosyoloji/kültür, teknolojik, bilimsel, çevresel ve etik/ahlaki faktörler, öğretmenlerin karar alma süreçlerinde belirleyici bir rol oynamıştır.
Keywords : Fen Bilimleri öğretmenleri, Biyoteknolojik uygulamalar, İnformal muhakeme, SEE-STEP modeli, Olgu bilim

ORIGINAL ARTICLE URL