Y ve Z Kuşaklarında Sosyal Medya Kullanım Motivasyonlarının Karşılaştırmalı Olarak Keşifsel Analizi

Authors : Berkay Özkaya, İpek Kazançoğlu

Pages : 193-216

Doi:10.29064/ijma.1769276

View : 45 | Download : 63

Publication Date : 2025-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Çalışmanın amacı, sosyal medyanın en yoğun kullanıcıları olan Y ve Z kuşaklarının sosyal medya kullanım motivasyonlarını karşılaştırmalı olarak inceleyerek benzerlik ve farklılıkları ortaya koymaktır. Özellikle Y ve Z kuşaklarının sosyal medyayı kullanma amaçlarının neler olduğu ve kuşaklar arasında motivasyonel bir farklılık olup olmadığı sorularına yanıt aranmaktadır. Araştırma, nitel bir yaklaşımla tasarlanmış olup, yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme tekniği kullanılmıştır. Rastgele olmayan örnekleme yöntemlerinden amaçlı örnekleme (yargısal örnekleme) metodu kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak kullanılan derinlemesine görüşme metni, daha önceki akademik çalışmalardan uyarlanmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler, içerik analizi yöntemiyle incelenerek temalara ayrılmıştır. Analiz sonucunda, Y ve Z kuşaklarının sosyal medya kullanım motivasyonlarında büyük ölçüde benzerlik olduğu gözlenmiştir. Her iki kuşağın da en yaygın motivasyonları; çevre ile bağlantılı olma, bilgi edinme ve eğlence olarak belirlenmiştir. Ayrıca boş zaman geçirme, rahatlama, gözetim, kendini ifade etme, imaj oluşturma, ait olma ve ekonomik fayda gibi motivasyonların da her iki kuşakta ortak olduğu gözlemlenmiştir. Ancak literatürdeki bazı çalışmalarda Z kuşağına özgü profesyonel kullanım, arşiv oluşturma ve trend olma gibi ek motivasyon unsurlarının, çalışmada iki kuşak için de motivasyon unsuru olabildiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte çatışmalara çözüm bulma/arama motivasyonunun Z kuşağında sosyal medya kullanımı için dikkate değer bir itici güç olduğu gözlenmiştir. Çalışma Y ve Z kuşakları arasındaki temel motivasyon benzerliğini ortaya koymakla birlikte, alanyazında rastlanmamış çatışmalara çözüm bulma/arama motivasyon farklılığının da mevcut olduğunu göstermektedir. Çalışma sonuçlarının sosyal medya platformlarının ve bu mecralarda iletişim kuran işletmelerin, hedef kitleleri olan Y ve Z kuşaklarına yönelik daha etkili ve canlı bir iletişim stratejisi geliştirmelerine olanak tanıyabileceği değerlendirilmektedir.
Keywords : Sosyal Medya, Motivasyon, Y kuşağı, Z kuşağı, Nitel Araştırma

ORIGINAL ARTICLE URL