Bir Romanın Anatomisi: Gassân Kenefânî’nin Umm Saʿd’ında Metafor ve Karakter Tipolojisi

Authors : Zeynep Özkanlı

Pages : 411-436

Doi:10.51802/istanbuljas.1731578

View : 189 | Download : 239

Publication Date : 2025-12-10

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Gassân Kenefânî’nin Umm Saʿd adlı romanını karakter tipolojisi ve metaforlar ekseninde incelemektedir. Araştırmanın temel soruları şunlardır: Romanın baş kişisi Umm Saʿd, “tip” mi yoksa “karakter” midir? Romandaki temel metaforlar nasıl bir anlam evreni inşa etmektedir? Umm Saʿd romanında yapı ve olay örgüsü, tematik bütünlüğü sağlamada nasıl bir işlev görmektedir?” Bu sorular çerçevesinde çalışmanın hedefi, romandaki karakter yapısını ve olay örgüsünü tematik bütünlükle ilişkili biçimde analiz etmek; bununla birlikte, metindeki metaforların anlamsal derinliği ve ideolojik temsili nasıl yapılandırdığını ortaya koymaktır. Çalışma, karakter-tip ayrımı üzerinden başkişinin temsil gücünü sorgularken, anlatının biçimsel unsurlarını da dikkate alarak, yapısal özelliklerin temaya ve ideolojik söyleme katkısını irdelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca metaforların, bireysel ve toplumsal düzeyde nasıl bir anlam evreni inşa ettiğini göstererek, romanın taşıdığı politik işlevi de görünür kılmayı hedeflemektedir. Çalışmada yöntem olarak, metin merkezli betimleyici çözümleme tekniği benimsenmiş; anlatıdaki kişiler kadrosu, temsiliyet düzeyleriyle birlikte değerlendirilmiştir. Ayrıca metin içi metaforlar yapı ve bağlam ilişkisi içerisinde analiz edilmiştir. Özellikle Umm Saʿd’ın “karakter” mi yoksa “tip” mi olduğuna dair çözümlemede, anlatıcının önsözü ve anlatı boyunca çizilen anne figürü belirleyici bir referans olarak kullanılmıştır. Romanın ana karakteri Umm Saʿd, annelik rolü üzerinden yalnızca bireysel bir karakter değil, aynı zamanda direnişin sessiz öznesi ve halkın kolektif sesi olarak simgeleştirilmiştir. Metinde sıkça yer verilen “toprak”, “hapishane” ve “zeytin ağacı” metaforları ise hem bireysel hem toplumsal düzlemde Filistin direnişinin anlam evrenini yansıtmaktadır. Çalışma sonucunda, romanının yalnızca ideolojik değil, aynı zamanda sanatsal ve estetik düzeyde de güçlü bir yapı sergilediği; karakter ve metafor düzleminde Filistin halkının çok yönlü gerçekliğini görünür kıldığı tespit edilmiştir.
Keywords : Modern Arap Edebiyatı, Filistin Direniş Edebiyatı, Gassân Kenefânî, Umm Sa`d, Karakter Tipolojisi, Metafor

ORIGINAL ARTICLE URL