Ferula meîfolia (Fenzl) Boiss. Bitkisinin Kökleri Üzerinde İlk Araştırmalar

Authors : Turhan BAYTOP
Pages : 157-162
View : 33 | Download : 14
Publication Date : 2013-06-25
Article Type : Research Paper
Abstract :Antakya dağlarında yetişmekte olan bir bitkinin kökünün halk arasında «Çakşırotu» ismiyle afrodiziyak olarak kullanılmakta olduğunu bir müddetten beri biliyorduk. Arasıra bu bitkiye ait kök ve rizom parçaları Kürsümüze getirilmektedir. Fakat hiçbir zaman tam bir bitki numunesi elimize geçmediği için «Çakşırotu» bitkisini botanik olarak tayin etmemiz mümkün olmamıştı. 1962 Mayıs ayında Antakya bölgesine yaptığımız bir gezi esnasında «Çakşırotu» denilen bitkiyi Antakya-Yayladağı yolu üzerinde Şenköy insert ignore into journalissuearticles values(eski ismi Şeyh köyü); civarındaki Hırbı çiftliği etrafındaki tepelerde insert ignore into journalissuearticles values(ca. 900 m); gördük. Aynı bitki Türkiye-Suriye hududu üzerinde bulunan Keldağ insert ignore into journalissuearticles values(Akra dağı, Cebel Akra); m Türkiye kısmında bol mik­tarda mevcuttur. Üzerinde çalıştığımız nümüneler Keldağ\`dan toplan­mıştır. Antakyada, Yayladağmda ve Şenköy halkının anlattıklarına göre, «Çakşırotu» denilen bu bitkinin toprakaltı kısımları çıkartılıp kurutuluyor, dövülerek toz ediliyor, ince eleklerden eleniyor ve bu suretle elde edilen ince toz, tarçın, karanfil, zencefil vs. gibi baharatın tozu ile beraber bal  ile karıştırılıp afrodiziyak olarak kullanılıyor. Gene bu mıntıkada anlatıl­dığına göre, bu otu yiyen keçilerin dişileri ikiz doğuruyor ve tekeler de çok çabuk kızıyor. Şenköy ve Keldağ\`dan toplanan numuneler Fefuia meifolia insert ignore into journalissuearticles values(Fenzl); Boiss. olarak tayin edildi. Ferula türleri Akdeniz bölgesi ile Anadolu, İran ve Afganistan bölgesine yayılmış bitkilerdir. Bunların kökleri genel olarak oleogum-resin sınıfı karışımlar taşır. Bu karışımlardan bazıları sinir sistemi yatıştırı­cısı {Asafoetida gibi);, bazıları ise uyarıcı insert ignore into journalissuearticles values(Galbanum gibi); olarak kullanıl­maktadır insert ignore into journalissuearticles values(5);. Bizim tetkik konumuz olan ve nisbeten sınırlı bir bölge içinde yetişmekte bulunan F. meifolia türünün kimyasal bünyesi ve kullanılışı hakkında literatürde bir kayda rastlanmamıştır.  
Keywords :

ORIGINAL ARTICLE URL