Alevî Nitelemeli Ocak ve Gruplar Hakkında İlahiyat Alanında Yapılan Akademik Çalışmalara Dair Bir İnceleme (2014-2024 Yılları)

Authors : Cenksu Üçer, Mehmet Selçuk, Şükrü Bostancı

Pages : 273-337

Doi:10.46595/jad.1399726

View : 602 | Download : 878

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Review Paper

Abstract :Bu çalışma Ocak 2014-Aralık 2024 tarihleri arasında Alevî geleneğe mensup ocak ve gruplar hakkında ilahiyat alanında yapılan akademik çalışmaları ele almaktadır. Daha çok Alevîlik ve Bektaşîlik şeklinde bir kullanım ile ifade edilen gelenek, dünyada ve ülkemizde yaşanan gelişmelere bağlı olarak sıcak bir gündem olma özelliğini sürdürmektedir. Buna bağlı olarak akademik dünya da konuya ilgisiz kalmamıştır. İlahiyat alanında da farklı disiplinler kendi metodik yaklaşımlarıyla gelenek hakkında çalışmalar ortaya koymuştur. Bunlar hakkında gelişmeleri takip etmek önemli görülmüştür. Bu çalışmada Ocak 2014-Aralık 2024 yılları arasında ilahiyat alanında farklı anabilim dallarında yapılan çalışmaların ortaya konulması amaçlanmaktadır. Bu araştırmada konunun Alevî nitelemeli geleneğin mahiyeti ve tarihsel sürece dair olan çalışmalar, inanca dair olan çalışmalar, İslam’ın temel ibadetleri bağlamında Alevî geleneği ele alan çalışmalar, Alevî nitelemeli gelenekte âdâb-erkân ve bazı temel anlayışları konu edinen çalışmalar, Alevî gelenekte kurumsal yapıları ele alan çalışmalar ve modernite, göç, şehirleşme olguları ve güncel bazı tartışmaları ele alan çalışmalar şeklinde sınıflandırılarak ele alınması hedeflenmiştir. Araştırma sonucunda Alevî gelenek hakkında başta İslam Mezhepleri Tarihi, Din Sosyolojisi, Kelam, Dinler Tarihi olmak üzere pek çoğu alan araştırmasına dayalı olarak çalışmalar yapıldığı görülmüştür. Bu çalışmalarda tarih, iman esaslarıyla ilgili kabulleri, ibadet anlayışları, âdâb ve erkânları, kurumsal yapıları, sosyo kültürel yapıları ve günümüzdeki durumu gibi çeşitli yönleriyle geleneğin incelendiği tespit edilmiştir. Bu çalışmaların gelenek hakkında toplumda var olan bazı bilgi yanlışları ve eksiklerinin giderilmesi açısından önemli olduğu görülmektedir.
Keywords : İslam Mezhepleri Tarihi, Alevî Gelenek, İlahiyat Alanı Akademik Çalışmalar, Bibliyografya.

ORIGINAL ARTICLE URL