Anadolu Karaçamı (Pinus nigra) Gençleştirme Meşcerelerinde Kontrollü Yakma Uygulamalarının Mikroeklembacaklılar Üzerine Etkileri

Authors : Ayşegül Gözde Tiryaki Güngör, Ömer Küçük, Meriç Çakır, Mehmet Küçük

Pages : 986-994

Doi:10.35229/jaes.1753830

View : 70 | Download : 156

Publication Date : 2025-11-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Kontrollü yakma, belirlenmiş yönetim hedeflerine ulaşabilmek için kullanılan bir arazi yönetim şeklidir. Özellikle orman yangınlarının önlenmesi, biyolojik çeşitliliğin sürdürülebilmesi, bitki örtüsünün yenilenmesi gibi farklı ormancılık faaliyetleri için bilimsel bir araç olarak kullanılmaktadır. Ancak kontrollü yakma her ne kadar örtü yangın olarak düşük şiddetli de olsa toprak biyolojik çeşitliliğini ve topluluk yapısını doğrudan ya da dolaylı olarak değiştirebilmektedir. Toprak biyoçeşitliliğinin büyük bir kısmını oluşturan mikroeklembacaklıların miktarını önemli ölçüde azalttığı, habitatlarının büyük bir kısmını tahrip ettiği bilinmektedir. Bu çalışmada Anadolu karaçamı (Pinus nigra) gençleştirme meşceresinde yapılan kontrollü yakmanın mikroeklembacaklılar üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Toprak mikroeklembacaklı örneklemesi yapılırken koridorlar oluşturulmuş, yanmış alanın içinden (üst, orta ve kenar etkisi) üç alan ve bir adet kontrol alanı olacak şekilde dört deneme alanı kurulmuştur. Modifiye berlesse hunisi ile canlılar ekstrakte edilmiştir. Ayrıca bu alanlardan alınan toprak örneklerinde sıcaklık, EC ve pH analizleri yapılmış, mikroeklembacaklıların yaşamsal faaliyetleri tespit edilmiştir. Alanlarda yakma uygulamalarından sonra mikroeklembacaklılardaki birey sayılarındaki değişim ve bu alanlara tekrar gelebilme durumları ortaya konulmuştur. Mikroeklembacaklılar çalışma süresince; %36 kontrol, %24 üst alan, %24 orta alan ve %16 kenar etkisi alanına gelebilmişlerdir. Ayrıca bu alanlarda 10 taksona ait 10 familya tespit edilmiştir. Çalışma alanlarından elde edilen bulgular incelendiğinde, karaçam meşceresinde kontrollü yakma yapılan alanlarla kontrol alanı karşılaştırıldığında kontrol alanında toprak mikroeklembacaklılarının ortalama birey sayısının (74523bry.m-2) daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Mikroeklembacaklıların yaşam döngüleri toprak nemi ile doğrudan ilişkilidir. Yakma uygulamasını takiben özellikle ölü örtünün alana gelme durumuna ve topraktaki neme bağlı olarak üst, orta ve kenar etkisi alanlardan en az birine gelebildikleri özellikle kontrollü yakma uygulamasını takip eden bahar aylarında miktar bakımından daha fazla olduğu tespit edilmiştir.
Keywords : Kontrollü yakma, Toprak mikroeklembacaklıları, Yangın ekolojisi.

ORIGINAL ARTICLE URL