İslam Düşüncesi ve Ekoloji: Tevhid, Emanet ve Denge Üzerine Bir Okuma

Authors : Büşra Bilgin

Pages : 279-297

Doi:10.22466/acusbd.1808220

View : 72 | Download : 71

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, İslam düşüncesinin temel kavramları olan tevhid (birlik), emanet (sorumluluk) ve mizan (denge) çerçevesinde insan-doğa ilişkisini inceleyerek, günümüz ekolojik krizine yönelik İslamî bir etik bakış açısı sunmayı amaçlamaktadır. Araştırma nitel yöntemle, Kur’an ayetleri, klasik İslam düşüncesi, sufî gelenek ve çağdaş literatür esas alınarak yapılmıştır. Çalışma, İslam düşüncesinin insan-doğa ilişkisinde sadece ahlaki değil, aynı zamanda metafizik bir sorumluluk bilinci sunduğunu ortaya koymaktadır. Tevhid ilkesi, varlığın birliğini vurgulayarak insanın doğadan ayrı değil, onunla birlikte bütüncül bir varlık olduğunu hatırlatır. Halifelik ve emanet anlayışı, insanın doğa üzerinde mülkiyet değil, koruyuculuk ve sorumluluk bilinci taşıması gerektiğini belirtir. Mizan kavramı ise evrensel dengeyi koruma sorumluluğunu hem bireysel hem toplumsal boyutta temellendirir. Ayrıca, İslam düşünürlerinin kozmoloji anlayışları bağlamında doğa ile Allah arasındaki hiyerarşik bağ vurgulanır. Buna ek olarak, sufî gelenekte doğanın canlı ve kutsal bir varlık olarak görülmesi, çevreye mistik bir saygı kazandırmaktadır. Sonuç olarak çalışma, modern ekolojik krizin temelinde insanın varlık bütünlüğünden kopuşunun ve doğayı kutsallığından arındıran seküler bakışın yattığını ortaya koymakta; İslam düşüncesinin bu kopuşu aşarak insan ve tabiat arasındaki ilişkiyi yeniden ilahî bir birlik ekseninde kurma potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir.
Keywords : İslam Düşüncesi, Çevre, Tevhid, Emanet, Mizan

ORIGINAL ARTICLE URL