Denetimli Serbestlik Rejiminin Sosyolojik Anatomisi: Mübeccel Kıray’ın “Tampon Mekanizma” Kavramı Üzerinden Bir Okuma

Authors : Ramazan Aydoğan

Pages : 284-300

View : 25 | Download : 8

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Review Paper

Abstract :Bu makalede, Türkiye\\\'de 2005 yılından itibaren uygulamaya konulan denetimli serbestlik sistemi, yalnızca teknik bir ceza infaz modeli olarak değil, aynı zamanda birey ile toplum, sosyal kontrol ile sosyal destek ve ceza adaleti ile toplumsal düzen arasındaki gerilimleri yöneten bir “tampon mekanizma” olarak ele alınmaktadır. Çalışma, Mübeccel Belik Kıray’ın “tampon mekanizma” kavramını sosyolojik bir çerçeve olarak merkeze alarak, denetimli serbestlik sisteminin kurumsal işlevlerini bu kavramsal yapı üzerinden analiz etmektedir. Bu makale sapma, suç ve sosyal kontrol kavramlarının sosyolojik bir çerçevede tasviri ile başlamaktadır. Ardından, ceza kavramı ve cezalandırma anlayışının tarihsel evrimi ele alınarak, modern ceza sistemlerinin gelişim dinamikleri tartışılmaktadır. Bunu takiben, denetimli serbestlik sisteminin ortaya çıkışı ve Türkiye bağlamındaki kurumsallaşma süreci analiz edilmektedir. Devamında, Mübeccel Belik Kıray’ın toplumsal değişme kuramı ve özellikle “tampon mekanizma” kavramı kuramsal derinliğiyle ele alınmakta; son bölümde ise denetimli serbestlik sisteminin bu kuramsal bağlam içinde nasıl konumlandığı ve nasıl bir toplumsal işlev üstlendiği tartışılmaktadır. Makale, denetimli serbestlik sisteminin üç temel işlevini “ceza adalet sistemi ile toplum arasında bir geçiş mekanizması”, “sosyal kontrol ile sosyal destek arasında kurumsal denge” ve “suç ile toplumsal düzen arasındaki gerilimi yumuşatma” başlıkları altında tartışarak, bu sistemin yalnızca hukuki değil, aynı zamanda toplumsal istikrar üretme işlevi taşıyan ara bir kurum olduğunu ileri sürmektedir.
Keywords : Denetimli serbestlik, tampon mekanizma, Mübeccel Kıray, ceza adaleti, toplumsal entegrasyon

ORIGINAL ARTICLE URL