Kastamonu Çatalzeytin Kırsalında Yitirilen Bir Kültürel Miras Öğesi: Tarihi Su Hızarları

Authors : Burcu Taşcı

Pages : 570-586

View : 30 | Download : 154

Publication Date : 2025-09-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Karadeniz Bölgesi’nin geniş ormanlık alanlara sahip olması, Osmanlı döneminden itibaren bölgede ormancılık ve kerestecilik faaliyetlerinin yaygın bir ekonomik faaliyet haline gelmesine yol açmıştır. Kerestecilik faaliyetleri; kesim, taşıma, depolama ve nakliyeden oluşan çok aşamalı bir süreçtir. Bu süreç içerisinde, tomrukların kesim işleminin en karakteristik mekânsal öğesi olarak, suyun kinetik enerjisinden yararlanarak çalışan su hızarları (su bıçkıları) öne çıkmaktadır. Karadeniz Bölgesi’nin Batı Karadeniz Bölümü’nde yer alan Kastamonu ilinin Çatalzeytin ilçesi ve ilçeye bağlı kırsal yerleşimlerde geçmişte çok sayıda su hızarının bulunduğu bilinmektedir. Günümüzde Çatalzeytin, kırk bir köyü barındıran, küçük ölçekli ve sosyo-ekonomik açıdan görece az gelişmiş bir sahil yerleşimi niteliğindedir. Çatalzeytin merkez yerleşiminin kuruluşu 18. yüzyıla tarihlendirilmekle birlikte, ilçeye bağlı köylerin tarihi daha eski dönemlere uzanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Kastamonu\\\'nun Çatalzeytin kırsalında günümüzde tamamen yok olmuş olan su hızarlarını bir kültürel miras ögesi olarak ele almak ve incelemektir. Araştırmanın yöntemi, literatür ve arşiv taramasını içermekte olup tarihi hava fotoğraflarından, eski fotoğraflardan ve yerel halkın anlatılarından yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda, kerestecilik faaliyetlerinin bölge ekonomisindeki tarihsel rolü vurgulanmış; bu faaliyetlerin mekânsal yansımaları ve kaybolmuş bir kültürel miras öğesi olarak su hızarlarının önemi ortaya konmuştur. Ayrıca, bu yapılara ilişkin sözlü ve yazılı kültürel birikimin belgelenerek ve bu birikimin kırsal turizm bağlamında kültürel rotalara entegre edilmesi önerilmiştir.
Keywords : Çatalzeytin, Su Mirası, Su Hızarı, Kerestecilik

ORIGINAL ARTICLE URL