Afet Sonrası İnsani Yardım Lojistiğinde Stokastik Talepli Araç Rotalama Problemi için Çözüm Yöntemleri

Authors : Engin Baytürk, Beyzanur Turna, İrem Saka, Aysuma Kaya

Pages : 222-235

Doi:10.26650/JTL.2025.1610468

View : 286 | Download : 294

Publication Date : 2025-11-11

Article Type : Research Paper

Abstract :Afet yönetimi, afetlerin verdiği büyük yıkımların önlenebilmesinde önem taşımaktadır. Afet yönetimi, afet gerçekleşmeden önce, afet anında ve afet gerçekleştikten sonra alınan tedbirler olarak ana aşamalara ayrılmaktadır. Özellikle, afet sonrasında yapılan planlamaların en önemlilerinden biri afet sonrası insani yardım lojistiğidir. Bu kapsamda, insani yardım lojistiği, afetten etkilenen insanların gereksinimlerini giderebilmek için, afet gerçekleştikten sonra gerekecek olan doğru bilginin, temel gereksinimlerin, ekipmanların gereken zamanda, gereken yere ve gerekli kişilere temin etme sürecidir. Afet yönetimi lojistik süreçleri afet öncesi gerekli önlemlerin alınması, acil müdahale ve iyileştirme aşamalarından oluşmaktır. Afet yönetiminde lojistik süreçlerin temelinin oluşmasını sağlayan bu adımlar afetten etkilenenler için gereken ürünlerin lojistiğin bir temeli olarak da bilinen gereken zamanda, gereken yerde, gerekli miktarda, uygun koşullarda, en uygun maliyetle, gereken kişilere temin edilmesinde etkin bir rol almaktadır. Tüm bu önemli etkilerinden dolayı, bu çalışmada afet sonrasında insani yardım lojistiğinin doğru şekilde sağlanabilmesi için araç rotalama problemi ile ilgili karma tam sayılı matematiksel model ve k-ortalamalar ile karınca kolonisi optimizasyonunun kullanıldığı matematiksel modeller oluşturulmuştur. Bu modellerde talepler stokastik olarak gerçekleşmektedir ve araçlar tarafından kullanılabilir olan yol durumları senaryo bazlı olarak değişkenlik göstermektedir. Oluşturulan modeller, Hatay ilinin Defne ilçesinde afet sonrası yardım lojistiği alanında uygulamaya konulmuştur.
Keywords : Afet Lojistiği, Araç Rotalama, İnsani Yardım Lojistiği

ORIGINAL ARTICLE URL