Gıda Sektöründe Toplam İş Yüklerinin Zihinsel ve Psikososyal İş Yükü Ölçütlerine Göre Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı İle Değerlendirilmesi

Authors : Yeter Akkaya, Ergun Eraslan

Pages : 246-264

Doi:10.56554/jtom.1683131

View : 148 | Download : 203

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada gıda sektöründe yer alan bir işletmenin üretim ve paketleme departmanlarında çalışanların yaptıkları işlere bağlı olarak zihinsel ve psikososyal iş yüklerinin bütünsel değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsam dahilinde çalışanların toplam iş yükü değerlendirilmesinde Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden biri olan Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemi önerilmiştir. Zihinsel iş yükü değerlendirilmesinde NASA İş Yükü İndeksi (NASA-TLX) kullanılırken; psikososyal iş yükü değerlendirilmesinde Kopenhag Psikososyal Risk Değerlendirme (KOPSOR-TR) ölçeği kullanılmıştır. Zihinsel iş yükünde fiziksel gereksinim, zihinsel gereksinim, çaba/efor, zamansal gereksinim, rahatsızlık seviyesi ve performans şeklinde alt kriterler dikkate alınırken; psikososyal iş yükünde kişilerarası ilişkiler ve liderlik, etki ve gelişim, talepler, sonuçlar ve diğer parametreler şeklinde alt kriterler dikkate alınmıştır. Daha sonra iki farklı departman için AHP yöntemi kullanılarak alt kriterlerin faktör ağırlıkları belirlenip, zihinsel ve psikososyal iş yükleri hesaplanmıştır. Bu çalışmaya göre üretim departmanında en önemli kriter “etki ve gelişim” olarak belirlenirken, paketleme departmanında en önemli kriter “fiziksel gereksinim” olarak belirlenmiştir. Ardından AHP yöntemi ile bulunan sonuçlar klasik NASA-TLX ve KOPSOR-TR ile bulunan sonuçlarla karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak, bu çalışmanın gıda sektöründe hem zihinsel hem de psikososyal iş yükü kriterlerini ÇKKV yöntemiyle analiz eden başka bir çalışmanın bulunmaması nedeniyle literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Keywords : Zihinsel İş Yükü, Psikososyal İş Yükü, AHP, İş Sağlığı ve Güvenliği

ORIGINAL ARTICLE URL