Ziya Gökalp’ın Masalları Fakelore Örnekleri Olarak Kabul Edilebilir mi?

Authors : Mehmet Emin BARS

Pages : 145-157

Doi:10.14222/Turkiyat3758

View : 34 | Download : 13

Publication Date : 2018-01-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Folklor (halk bilimi), Türkiye’de 20. yüzyılın başlarında kullanılmaya başlanan bir terimdir. Folklor halk kültürünü çeşitli yönleriyle inceleyen bir bilim dalıdır. Türkçülük düşüncesiyle paralel bir gelişme göstermiştir. Her geçen gün yeni terimlerle zenginleşmiştir. Bu alanda üretilen yeni terimlerden biri de fakelore kavramıdır. Kavram ilk olarak 1950 yılında Richard M. Dorson tarafından kullanılmıştır. Fakelore, folklore alanında yeni bir tartışma alanı yaratmıştır. Tartışmaya birçok araştırmacı katılmış, kavram farklı açılardan ele alınmıştır. Fakelore sahte, uydurma, yapma, taklit edilen bilgi anlamına gelmektedir. Bu çalışmada Ziya Gökalp’ın masalları, fakelore kavramı çerçevesinde incelenmiştir. Önce folklor ürünlerinin özellikleri hakkında bilgi verilerek fakelore kavramı üzerinde durulmuş, sonra da Gökalp tarafından çeşitli dergilerde yayımlanan masallar bu kavram etrafında değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda Gökalp’ın folklor ürünlerinin bazı özelliklerini ödünç aldığı görülmüştür. Gökalp bu ürünleri yeniden yazmış, yeni bir ürün ortaya koymuştur. Fakelore ürünlerinde görülen ticarî kaygı, reklam, okuyucuların/yayıncıların arzu ve zevkleri; Gökalp’ın masallarında yer almamıştır. Gökalp masallarını bir toplumsal kontrol mekanizması, ideolojik ve kültürel hegemonya biçimi olarak kullanılmamıştır. Belli toplumsal grupların ekonomik ve politik çıkarlarına hizmet etmemiştir. Bu ürünler egemen kültürün değerlerini yansıtmamıştır. Bu özelliklerinden dolayı Gökalp’ın masalları birer fakelore örneği değildir. Bu masallar halk ürünlerinin yeniden yazılan biçimleridir.
Keywords : folklor, fakelore, Ziya Gökalp, ideoloji

ORIGINAL ARTICLE URL