DERLEME SÖZLÜĞÜ’NE KATKI MAHİYETİNDE YAPILAN ÇALIŞMALARLA İLGİLİ AÇIKLAMALI BİBLİYOGRAFYA DENEMESİ

Authors : Fatih Numan KÜÇÜKBALLI, Sümeyye BAŞ

Pages : 382-407

Doi:10.30568/tullis.1194701

View : 45 | Download : 9

Publication Date : 2022-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Türk Dil Kurumu, 1932 yılında kurulduktan hemen sonra 1933-1959 yılları arasında -iki farklı dönemde- Türkiye Türkçesi ağızlarının söz varlığıyla ilgili yurt genelinde kapsamlı derleme faaliyetleri yürütmüştür. Bu derlemelerin sonucunda 1962-1982 yılları arasında 230.000 civarında söz varlığı ögesini içeren 12 ciltlik Derleme Sözlüğü yayımlanmıştır. Türk Dil Kurumu haricinde bireysel gayretlerle de önemli derleme çalışmaları yapılmıştır. Ancak hiçbiri Derleme Sözlüğü’nün büyüklüğüne erişememiştir. Derleme Sözlüğü, tamamlandığı tarihten bu yana Türkiye Türkçesi ağızlarının söz varlığı hususunda ana kaynak olma özelliğini hâlâ korumaktadır. Bu sebeple yapılan derlemelerde genelde Derleme Sözlüğü’yle karşılaştırılma yoluna gidilmiştir. Söz konusu karşılaştırmalar sonucunda Derleme Sözlüğü’ne katkı mahiyetinde yeni bir çalışma türü ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada söz konusu katkı çalışmalarıyla ilgili açıklamalı bir bibliyografya hazırlamak amaçlanmıştır. Tespit edilebildiği kadarıyla 1994 yılından 2022 yılına kadar 108 yayın bulunmaktadır. İlgili yayınlardaki derlemeler Türkiye sınırları içinde 50 farklı ilden, Türkiye dışında Gümülcine ve Ahıska bölgesinden yapılmıştır. Yayınların toplamında Derleme Sözlüğü’nde daha önce yer almayan 12.641, Derleme Sözlüğü’nde bulunmasına rağmen anlam açısından farklılık arz eden 4.091 söz varlığı ögesi olduğu görülmüştür.
Keywords : Derleme Sözlüğüne Katkı, Türkiye Türkçesi Ağızları, Söz Varlığı

ORIGINAL ARTICLE URL