MESNEVÎ’NİN GÖNÜL BAHÇESİNİN İKİ SIRRI: GÜL VE BÜLBÜL

Authors : Hacer Özkul

Pages : 322-331

Doi:10.30568/tullis.1819408

View : 84 | Download : 155

Publication Date : 2025-12-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Klasik Türk şiirinde gül ve bülbül, aşkın sembolik anlatımında en çok başvurulan iki temel motiftir. Gül çoğunlukla ulaşılması zor olan maşûku temsil ederken, bülbül ise onun aşkıyla yanıp şakıyan âşığı temsil eder. Bu iki sembol yalnızca beşerî aşk ekseninde değil; aynı zamanda tasavvufî bağlamda ilâhî aşkı da yansıtır. Özellikle sûfî şairlerin şiirlerinde gül ve bülbül, fânî ile bâkî, mecaz ile hakikat, ayrılık ile vuslat, zahir ile batın gibi kavramlarla birlikte yer alır. Mevlânâ’nın Mesnevî’sinin yirmi dokuzuncu beyti de bu sembolik anlatımın bir örneğini teşkil eder. Beyit, çok katmanlı anlam dünyasıyla hem dünyevî yaşamın geçiciliğini hem de aşkın tasavvufî boyutunu gül ve bülbül motifi üzerinden sembolik bir dille muhatabına sunar. Bu bağlamda, Mesnevî’nin yirmi dokuzuncu beyti, gül ve bülbül motifi ekseninde ele alınarak şerh edilmeye çalışılmıştır. Şerh edilirken bazı klasik şârihlerin şerhlerinden istifade edilmiş ve çalışmada söz konusu şârihlerin şerhlerine yer verilerek beytin çok katmanlı anlam yapısı değerlendirilmiştir. Böylelikle Mevlânâ’nın gül ve bülbül sembolleri aracılığıyla, söz konusu beyitte tasavvufî düşünceyi şiirsel bir zeminde nasıl inşa ettiği ve bu sembolik anlatımın klasik edebiyat estetiğiyle nasıl örtüştüğü ortaya konmaya çalışılmıştır.
Keywords : Mevlânâ, Mesnevî, gül, bülbül, şerh

ORIGINAL ARTICLE URL