Boş Zaman Yalnızlığını Ölçmek: Psikometrik Bir Yaklaşım

Authors : Tebessüm Ayyıldız Durhan, Medine Karabulut

Pages : 375-385

Doi:10.22282/tojras.1664213

View : 203 | Download : 419

Publication Date : 2025-10-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmanın amacı boş zaman yalnızlığının ölçülmesine yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı geliştirmektir. Bu doğrultuda literatür desteği ile 27 soruluk madde havuzu oluşturulmuş, madde havuzu uzman görüşüne sunulmuş ve alınan dönütler çerçevesinde 296 katılımcıdan veri toplanmıştır. Örneklem büyüklüğünün yeterliği sınanmış (.89; 2681.303), yapılan açımlayıcı faktör analizi sonucu 4 alt boyutlu bir yapı oluşmuştur. Faktör yükleri için kesme değeri .40 olarak belirlenmiş, binişik maddelerin de çıkartılmasının ardından 23 maddelik yapı elde edilmiştir. Boş zamanlarda Sosyal İzolasyon (BZSİ), Boş zamanlarda Bağ Kurma Zorlukları (BZBKZ), Boş Zamanlarda Sosyal Erişim Güçlüğü (BZSEG), Boş Zamanlarda Duygusal Yoksunluk (BZDY) olarak adlandırılmıştır. Alt boyutlar için güvenirlik katsayıları toplam puanlarda .88, alt boyutlarda sırasıyla .82,.78,.85,.83 olarak belirlenmiştir. BZSİ tek başına toplam varyansın %31,88’ini, BZBKZ %14,01’ini, BZSEG %6,34 ve BZDY ise % 5,43’ünü açıklamaktadır. Toplam açıklanan varyans ise %57,67’dir. Açımlayıcı faktör analizinin ardından elde edilen yapının doğruluğunun analizi adına doğrulayıcı faktör analizinden yararlanılmıştır. İkinci veri toplama süreci sonrası 236 veri tekrar test için toplanmıştır. Doğrulayıcı faktör analizinin yapı geçerliliğine kanıt sunduğu belirlenmiştir (RMSEA .078, SRMR 0.80, NFI 0.91, CFI 0.95, NNFI 0.94, x2/df 2,43). DFA sonrası iç tutarlık katsayıları toplam puanlarda .89, alt boyutlarda sırasıyla .81, .84, .85, .82 olarak belirlenmiştir. Boş Zaman Yalnızlığı Ölçeği; “kesinlikle katılmıyorum”, “katılmıyorum”, “kararsızım”, “katılıyorum” ve “tamamen katılıyorum” seçeneklerinin yer aldığı beşli likert tipi bir ölçüm aracıdır. Ölçekten alınabilecek en düşük puan 23, en yüksek puan ise 115’tir. Ölçekten alınacak yüksek puanlar bireylerin boş zamanlarında yüksek düzeyde yalnızlık hissettiklerini belirtmektedir. Ölçüm aracında ters kodlanan madde bulunmamaktadır Sonuç olarak boş zaman yalnızlığı ölçeğinin geliştirilmesi ve bu yönde psikometrik özelliklerinin incelendiği araştırma bulguları, boş zamanlarda bireylerin yaşadığı yalnızlığın belirlenmesine yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamaktadır.
Keywords : boş zaman, yalnızlık, ölçek, geliştirme

ORIGINAL ARTICLE URL