İkinci Dil Öğreniminde Temel Psikolojik İhtiyaçların Engellenmesi: Ölçek Uyarlama Çalışması

Authors : Hüsem Korkmaz, Gökhan Kayır

Pages : 1019-1034

Doi:10.17240/aibuefd.2025..-1550389

View : 71 | Download : 54

Publication Date : 2025-06-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Öz Belirleme Kuramı, bireylerin motivasyonlarını ve davranışlarını anlamada önemli bir çerçeve sunan, özellikle eğitim ve öğrenme bağlamında sıklıkla kullanılan bir teoridir. Bu teoriye göre bireylerin üç temel psikolojik ihtiyacı olan özerklik, yetkinlik ve ilişkili olma ihtiyaçları karşılandığında bireyler daha yüksek düzeyde motive olmakta, öğrenme başarısı sergilemekte ve psikolojik açıdan iyi oluş düzeyi yükselmektedir. Ancak bu ihtiyaçların engellenmesi durumunda motivasyon kaybı, öğrenme sürecinde zorluklar ve duyuşsal sorunlar ortaya çıkabilmektedir. Bu araştırma, ikinci dil öğreniminde bireylerin temel psikolojik ihtiyaçlarının (özerklik, yetkinlik ve ilişkili olma) engellenme durumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan “Basic Psychological Needs Frustration in Second Language Scale (BPNF-L2)” adlı ölçeğin Türk kültürüne uyarlanmasını ve ölçeğin geçerlik ile güvenirlik analizlerini kapsamaktadır. Ölçeğin Türkçeye ve Türk kültürüne uyarlanması sürecinde dilsel ve kültürel uygunluğun sağlanması amacıyla çeviri, ters çeviri ve uzman görüşlerinden yararlanılmıştır. Araştırmanın örneklemi, 2023 yılında Türkiye\\\'deki bir devlet üniversitesinde İngilizce hazırlık programında eğitim gören ve ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilen 231 lisans öğrencisinden oluşmaktadır. Doğrulayıcı faktör analizi sonuçları, ölçeğin üç boyutlu yapısının (özerkliğin engellenmesi, yetkinliğin engellenmesi ve ilişkili olmanın engellenmesi) Türk kültüründe de geçerli olduğunu ortaya koymuş ve ölçeğin toplam 12 maddeden oluşan yapısı korunmuştur. Faktör yüklerinin kabul edilebilir düzeylerde olduğu saptanmış ve uyum indeksleri CFI= .97, NFI= .91, RMSEA= .08 ve SRMR= .07 olarak hesaplanmıştır. Güvenirlik analizleri kapsamında, Cronbach alfa değerinin .86, McDonald’s ω katsayısının ise .88 olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, ölçeğin Türkçe formunun güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir. Araştırma sonuçlarına göre Türk kültürüne uyarlanan bu ölçek, dil öğrenme süreçlerinde bireylerin temel psikolojik ihtiyaçlarının engellenme durumlarını ölçmek için kullanılabilir ve özellikle yabancı dil öğretimi programlarının geliştirilmesinde önemli bir katkı sağlayabilir. Ölçeğin eğitimde dil öğrenme süreçlerinin psikolojik boyutunu anlamaya yönelik gelecekteki araştırmalarda ve uygulamalarda geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabileceği öngörülmektedir.
Keywords : İkinci Dil Öğrenimi, Ölçek Uyarlama, Temel Psikolojik İhtiyaçlar

ORIGINAL ARTICLE URL