BİR LEZZET SERGİSİ MÜMKÜN MÜ? SANATIN GELENEKSEL ALGILANMA BİÇİMLERİ VE MUTFAK SANATLARINA İLİŞKİN KAVRAMSAL BİR İNCELEME

Authors : Sami Sonat Özdemir

Pages : 542-554

Doi:10.7456/tojdac.1802297

View : 80 | Download : 173

Publication Date : 2026-01-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Tarihin ilk dönemlerinde sanat eserleri, her ne kadar üretildikleri dönmede estetik kaygıyı önceleyen sembolik unsurlar olarak değil, toplumsal iletişimdeki işlevlerinin meşruluğu ve geçerliliği doğrultusunda değer görmüş olsalar da modern dönemden itibaren özellikle izleyici ya da katılımcıda yarattıkları duygusal etki oranında değer bulmaktadır. Bu duygu yoğun değer iletişimini yaratan, bilişsel unsurlardansa duyulardır. Görme ve işitme, çoğunlukla doğanın algılanmasındaki fizyolojik avantajları nedeniyle geleneksel sanat iletişiminde de ön plana çıkmaktadır. Bunun yanı sıra dokunma ve koku gibi duyularsa bahsi geçen öncül duyuları destekleyen bir çerçeve çizer. Tatma duyusunun sanatsal iletişim içerisindeki yeri ise tamamen göz ardı edilmiştir. Bununla birlikte, son dönemde özellikle çoklu duyu deneyiminin yaratılmasındaki temsili dolayısıyla mutfak sanatlarının sanat algısındaki yeri tartışılmaya değer bir noktadadır. Zira mutfak sanatı kavramı yalnızca görme duyusunu önceleyen tabak prezantasyonları ve pasta tasarımları gibi öğeleri aşarak, koku duyusunun sanat algısındaki konumunu güçlendiren ve tatma duyusunu sanat iletişimine dahil eden bir performans sergilemektedir. Özellikle koku ve tat unsurlarının iş birliğiyle oluşan lezzet kavramının somaestetik felsefesi kapsamında sanatsal bir standart dahilinde ele alınabilir oluşu, yeme-içme unsurlarının sanatsal ve çok boyutlu algılanabilirliğini mutfak sanatları kavramı altında meşrulaştırmıştır. Sanatın geleneksel algılanma biçiminden farklı olarak koku ve tatmaya yönelik duyuların birincil, görme, işitme ve dokunmaya yönelik duyularınsa tamamlayıcı bir rol üstlendiği süreç, sanatın algılanmasına adeta bir devrim olarak değerlendirilebilecek boyutta bir değişimi yansıtmaktadır.
Keywords : Sanat, İletişim, Duyular, Mutfak Sanatları, Görme, İşitme, Koku, Tat, Lezzet

ORIGINAL ARTICLE URL