Zaman Felsefesi Üzerine Düşünceler

Authors : Murat Şengöz

Pages : 154-179

Doi:10.59597/akademikaci.1712130

View : 368 | Download : 437

Publication Date : 2025-10-27

Article Type : Other Papers

Abstract :Makale, önce zamanın felsefi tanımları ve türleri (lineer, döngüsel ve metafizik/tinsel zaman) üzerinden kavramsal bir çerçeve sunmakta; ardından Tanrı’nın zamandan münezzehliği, sürekli yaratım anlayışı ve ezeliyet kavramı bağlamında ilahî bakış açısını tartışmaktadır. İnsan, zamanı doğrusal ve ardışık bir süreç olarak deneyimlerken; Tanrı, klasik İslam kelamı ve Hristiyan teolojisinde zamandan bağımsız, ezelî ve ebedî bir varlık olarak ele alınır. Bu temel ayrım, Tanrı’nın mutlak bilgisi ile insanın özgür iradesi arasındaki ilişkinin nasıl kurulacağı sorusunu gündeme getirmektedir. Bu kapsamda çalışmada kader ve ilim arasındaki ilişki, bilmek ile belirlemek arasındaki kritik ayrım üzerinden ele alınmakta; Levh-i Mahfûz metaforu, zamanüstü bilgi anlayışının bir temsili olarak yorumlanmaktadır. Ayrıca özgür irade ve insan sorumluluğu bağlamında batılı ve İslam filozoflarının görüşlerine yer verilmektedir.Bu kapsamda çalışma Tanrı bilgisinin zamana bağlı olmayan bir yapıda olduğunu savunmaktadır. Böylece insanın zamansal tecrübesi ile Tanrı’nın zamansız bilgisi arasında metafiziksel bir uyum olduğu ve kader, özgürlük, sorumluluk kavramlarının bu çerçevede bütüncül biçimde anlaşılabileceği ileri sürülmektedir.
Keywords : zaman, ilahi zamansızlık, kader, özgür irade, ilahi mutlak bilgi

ORIGINAL ARTICLE URL