Ali Sami en-Neşşâr, İslam Düşünürlerine Göre Araştırma Metotları: İslam Dünyasında Bilimsel Yöntemin Ortaya Çıkışı

Authors : İrfan Karadeniz
Pages : 300-308
Doi:10.70971/akademikus.1764394
View : 61 | Download : 137
Publication Date : 2025-11-30
Article Type : Other Papers
Abstract :İslam düşüncesine yönelik son yüzyılda özellikle Mısırda yapılan çalışmalar bir paradigma ortaya koymak veya mevcut paradigmanın inşâi bir tenkidini yapmak şeklinde verimli tartışmalara öncelik etmektedir. Bu çalışmalara katkı sunan özellikle üç isimden bahsedilmelidir: Mustafa Abdurrâzık (ö. 1947), Ali Sami en-Neşşâr (ö. 1980) ve Ahmed Mahmûd Subhî (ö. 2004). Hoca-talebe ilişkisi ile birbirlerine bağlı olan bu üç ismin her biri yaptıkları özgün çalışmalarla İslam düşüncesi terkibinin önemine vurgu yapmışlardır. Felsefe ve usulü fıkıh arasında kurduğu irtibatlarla İslam düşüncesi vurgusunu güçlü bir şekilde dile getiren ilk isim Temhîd li Tarihi\\\'l Felsefeti\\\'l İslamiyye adlı çalışmasıyla Mustafa Abdurrâzık olmuştur. Abdurrâzık’ın talebesi olan Neşşâr ise mantık ve islam düşüncesi arasındaki ilişkiyi irdeler. Menâhicü’l-baḥs̱ ʿinde müfekkiri’l-İslâm eseriyle İslam düşüncesine bütüncül bakma şeklinde özetlenebilecek paradigmanın yöntem kısmına yönelik bir teklif yapar. Son olarak Neşşâr’ın öğrencisi olan Ahmed Mahmûd Subhî (ö. 2004) el-Felsefetü’l-ahlâkiyye fi fikri’l-İslâm kitabıyla ahlak felsefesine yönelik alternatif okumalar yapar. Ona göre İslam Felsefesi salt Aristocu perspektife hapsedilmemeli; kelam, felsefe ve tasavvuf alanındaki örtük bir şekilde olan nazariyeler ortaya çıkarılmalıdır. Bu salt bir iddia değil aynı zamanda bir ispattır. Sözün özü İslam düşüncesine bütüncül bir şekilde yaklaşma şeklindeki bu fikir salt Abdurrâzık’ın söylemleriyle sınırlı kalmamış sonraki dönemlere de aktarılmıştır. Nitekim bu ve başka sebeplerden ötürü Abdurrâzık ve çevresindekilerin çalışmaları Abdurrâzık’ın felsefe ekolü şeklinde isimlendirilmiştir.
Keywords : İslam Felsefesi, İslam Düşüncesi, Mantık, Aristoteles, Metot

ORIGINAL ARTICLE URL