Gıda Atıklarının Azaltılmasına Yönelik Tutum ve Davranışların Araştırılması

Authors : Veli Rıza Kalfa, Veysel Yılmaz, Huriye Minel Gündüz

Pages : 374-391

Doi:10.29023/alanyaakademik.1523444

View : 82 | Download : 117

Publication Date : 2025-05-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Gıda atıkları sonucunda oluşan kayıpların azaltılamaması, çevre kirliliği, beslenme bozuklukları gibi sorunların oluşmasına yol açmaktadır. Gıda atıklarının önlenebilir olmasına rağmen uygun şekilde yönetilememesi de hem çevreye hem de ülke ekonomisine büyük zararlar vermektedir. Bu çalışmanın amacı, tüketicilerin gıda atıklarının azaltılmasına yönelik tutum ve davranışlarını araştırmaktır. Bu amaçla öncelikle literatür taraması ile araştırma modeli ve hipotezler tasarlanmış, önerilen araştırma modeli Planlı Davranış Teorisi (PDT) temel alınarak oluşturulmuştur. PDT modeline farkındalık, zorluk ve gıda atık önleme davranışı gibi faktörler eklenerek araştırma modeli genişletilmiştir. Çalışmanın örneklemini sosyal medya aracılığıyla ulaşılan ve anketi gönüllü olarak cevaplayan 259 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Oluşturulan Google anket formu, Mart-Mayıs 2023 tarihleri aralığında Instagram, LinkedIn ve Whatsapp üzerinden öğrencilerle paylaşılmıştır. Model uyumu ve hipotez testinde kısmi en küçük kareler yapısal eşitlik modellemesi (PLS-YEM) kullanılmıştır. Çalışmada 14 hipotez test edilmiş, 3’ü hariç tüm hipotezler desteklenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre çevresel kaygı, atık israfına yönelik tutum üzerinde pozitif bir etki oluşturmaktadır. Öznel norm ve algılanan davranış kontrolü (ADK), israfı azaltma niyeti üzerinde pozitif etkileye sahiptir. Ahlaki norm düzeyi ve atığın olumsuz yönleriyle ilgili farkındalık düzeyi arttıkça, tüketicilerin gıda israflarını azaltmak için ortaya koydukları niyet ve davranışlar da olumlu yönde artmaktadır.
Keywords : Gıda Atıkları, İsrafın Önlenmesi, Çevresel Kaygı, Geri Dönüşüm, PLS-YEM

ORIGINAL ARTICLE URL