Briyofitlerde Su Stresi ve Adaptasyon Mekanizmaları
Authors : Kahraman Selvi, Özcan Şimşek
Pages : 190-200
Doi:10.26672/anatolianbryology.1822753
View : 90 | Download : 225
Publication Date : 2025-12-12
Article Type : Review Paper
Abstract :Karasal yaşamın öncüleri olan briyofitler (karayosunları, ciğerotları ve boynuzotları), su dengelerini aktif olarak koruyacak damar sistemlerinden yoksundur. Bu derleme, bu canlıların bu temel zorluğa karşı geliştirdikleri adaptasyon stratejilerini morfolojik, ekolojik ve moleküler düzeyleri entegre ederek bütüncül bir bakış açısıyla sentezlemektedir. Briyofitlerin hayatta kalma stratejisi, su mevcudiyetine göre metabolizmayı pasif olarak askıya alıp (desikasyon) yeniden başlatabildikleri \\\"poikilohidrik\\\" yaşam tarzına dayanır. Morfolojik düzeyde, akrokarpöz (yastık) ve plörokarpöz (mat) büyüme formları, su tutma kapasitesini (WHC) ve kapilariteyi optimize eder. Bu yapısal özellikler, ekolojik düzeyde briyofitlerin mikro-iklimi tamponlamasına, turbalıklar (peatlands) aracılığıyla küresel karbon döngüsünde kilit rol oynamasına ve ektohidrik yapıları sayesinde ağır metaller gibi kirleticiler için hassas biyoindikatörler olarak kullanılmalarına olanak tanır. Moleküler düzeyde ise, desikasyon toleransı (kriptobiyoz), Absisik Asit (ABA) tarafından yönetilen karmaşık bir sinyal ağı ile sağlanır. Bu ağ, hücresel yapıları koruyan LEA proteinlerini, ozmotik dengeyi sağlayan prolin ve çözünür şekerleri ozmolitleri ve oksidatif hasarı önleyen antioksidan enzimleri (SOD, CAT, APX) koordine eder. Bu sentez, briyofitlerin yapısal basitliğinin, su stresine karşı ne kadar karmaşık fizyolojik ve moleküler yanıtlar barındırdığını ortaya koymakta ve gelecekteki omik (transkriptomik, proteomik) çalışmalar için bir temel oluşturmayı hedeflemektedir.Keywords : Briyofitler, poikilohidri, su stresi, adaptasyon mekanizmaları, biyoindikatör
ORIGINAL ARTICLE URL