OSMANLI HUKUK DÜZENİNDE KANUNNÂMELER VE FATİH KANUNNÂMESİ’NİN İHTİVA ETTİĞİ HÜKÜMLER

Authors : Emine Atay

Pages : 81-92

View : 64 | Download : 52

Publication Date : 2025-07-31

Article Type : Research Paper

Abstract :İslamiyet öncesi Türk devletlerinde toplumsal düzen, yazılı olmayan töre kurallarıyla yani örfî hukukla sağlanırken; İslamiyet’in kabulüyle birlikte bu geleneksel hukuk yapısına şer‘î hukuk da dâhil olmuş ve Türk hukuk sistemi zamanla ikili bir yapı kazanmıştır. Osmanlı Devleti’nde de adaletin sağlanması adına şer-i hukukun yanında örf-i hukuk kapsamında bir takım düzenlemeler yapılarak kanunnâmeler çıkarılmıştır. Bazı padişahlar kendi adına çıkarttığı Kanunnâmeler ile adaletin sağlanması adına adımlar atmışlardır. Osmanlı padişahları, adaletin tesisiyle birlikte merkezi otoriteyi pekiştirme amacı gütmüş; taşra ile merkez arasında ayrım gözetmeksizin hukuki ve idari birliğin sağlanmasına yönelik olarak tek ve bütüncül bir yönetim anlayışını benimsemişlerdir. Bu manada devlet geliştikçe ve gerek duyuldukça yeni düzenlemeler yapılmıştır. Bunu yapan padişahlardan biri de Fatih Sultan Mehmed’dir. Fatih Sultan Mehmed, askeri zaferlerinin yanı sıra, devlet teşkilatında yaptığı yeniliklerle de merkezi otoriteyi sağlam temellere oturtmuş ve sonraki devirlere de intikalini sağlamıştır. Bu makalede, merkezi otoritenin oluşumunda önemli bir yere sahip olan kanunnâmeler hakkında temel bilgiler verilerek kanunnamelerin özellikleri incelenip elimizde mevcut en eski kanunnâme olan Fatih Kanunnâmesi’nin bölümleri ve hükümleri açıklanmaya çalışılmıştır. Fatih Kanunnâmesi’nde yer alan hükümler incelenirken bu kanunnameyi önemli kılan “kardeş katli” hükmünün mahiyetine dair açıklamalar yapılmıştır.
Keywords : Osmanlı Hukuku, Kanunname, Fatih Kanunnamesi, Kardeş Katli, Adalet

ORIGINAL ARTICLE URL