“Eşref-i Mahlûkat” İle “Eş’şer-i Mahlûkat” Arasında İnsan, Ekoeleştiri ve Düz Dünyacılar Romanı

Authors : Hülya Kaşıkcı

Pages : 480-504

Doi:10.53376/ap.2025.17

View : 59 | Download : 98

Publication Date : 2025-06-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Ekoeleştiri, 20. yüzyılın sonlarına doğru ortaya çıkan ve küresel ısınmadan temiz su ihtiyacına, canlı çeşitliğinin azalışından kuraklığa giderek derinleşen ekolojik krize dikkat çekmeye ve buna karşı önlem almaya çalışan politik bir yaklaşımdır. Bu yaklaşım, temel olarak yeryüzünde yalnız olmadığımızın altını çizerek tüm canlıların eşit olduğu ve var olduğu için yaşam hakkına sahip olduğu fikrine dayanmaktadır. Ekoeleştiri, insanla çevresi arasındaki ilişkiyi inceleyerek ekolojik prensiplerin edebiyata uyarlanmasını ve böylece yüzyıllardır egemen olan insan merkezci anlayışı yerinden ederek yeryüzü merkezliliği hedefler. Çalışmada Sezgin Kaymaz’ın Düz Dünyacılar (2023) romanı ekoeleştirel perspektifle analiz edilecektir. Hayvanlara yönelik şiddeti konu alan roman, ekoeleştirinin temel ilkesi olan bütünsellik fikrinden hareket etmektedir. Bu çerçevede roman, zaman zaman dini referanslarla da meşruiyeti sağlanan insan merkezci söylemi eleştirip reddederek insanlara uyanma çağrısında bulunmaktadır. Bu nedenle, romanda, bütünün bir parçası olduğumuz ve birbirimize bağlı olduğumuz vurgusu yapılırken yeryüzüne, yeryüzündeki tüm canlılara karşı sorumlu olduğumuz sıklıkla hatırlatılır. Hayvanlara yönelik zulmün yasalaştığı, nefretin aşılandığı ve kötülüğün sıradanlaştığı günümüzde konuya tekrar tekrar eğilmek gerekmektedir. Çalışma, romanın getirdiği ekolojik bilinci ön plana çıkarmayı hedeflemektedir.
Keywords : Ekoeleştiri, Edebiyat, Roman, Düz Dünyacılar, Sezgin Kaymaz

ORIGINAL ARTICLE URL