Batı’da Siyasal Normların Dönüşümü ve Silahlı Kuvvetler

Authors : Hakan Samur

Pages : 783-813

Doi:10.53376/ap.2025.28

View : 133 | Download : 263

Publication Date : 2025-10-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, modern Batı devletlerinde silahlı kuvvetlerin siyasal normlarla olan ilişkisini üç dönem halinde incelemektedir: Ulus-devlet dönemi (1850–1945), demokratikleşme dönemi (1946–1990) ve çoğulcu demokrasi dönemi (1990 sonrası). Bu incelemenin amacı, söz konusu devletlerde dönemsel olarak hâkim siyasal normlarla silahlı kuvvetler arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Daha da açmak gerekirse, bu makalede, Amerika Birleşik Devletleri’nde ve Batı Avrupa devletlerinde 19. Yüzyılın ortalarından günümüze kadarki süreçte silahlı kuvvetlerin, hâkim siyasal normların ve bu normlardaki değişimin gözlenebileceği bir kurum olduğu öngörülmüştür. Ulus-devlet döneminde, sanayi kapitalizminin yükselişiyle birlikte ulusçuluk ve ona bağlı bazı normlar öne çıkarken; silahlı kuvvetler bu normların taşıyıcısı olarak merkezi bir rol oynar. Hem prosedürel hem de içeriksel yönleriyle demokrasinin norm haline geldiği 1945 sonrası dönemde silahlı kuvvetlerin konumu, bunlara paralel olarak yeniden şekillenir. 1990’lar sonrasının çoğulcu demokrasi döneminde ise silahlı kuvvetler mensuplarının meslekî profilleri, halk nezdindeki konumları ve hak ve özgürlükler çerçevesi, yeni normlara uygun bir dönüşüm geçirir. “Üniforma içinde yurttaş” kavramıyla ifade edildiği gibi, askeri personelin hakları ve özgürlükleri sivillere yaklaştırılır. Çalışma, tarihsel-sosyolojik bir yöntemle ilerlemekte; siyasal normlar-silahlı kuvvetler ilişkisini, kapsama alanındaki ülkelerden örnekler ve dönemsel analizler üzerinden incelemektedir.
Keywords : Siyasal Normlar, Silahlı Kuvvetler, Ulus-Devlet, Demokrasi, Modern Batı

ORIGINAL ARTICLE URL