GILGAMEŠ DESTANININ XII. TABLETİ VE SUMERCE KAYNAKLARI: ŞAMANİST UNSURLAR AÇISINDAN BİR DEĞERLENDİRME

Authors : Huzme Gülek Gültekin

Pages : 383-409

Doi:10.46931/aran.1759183

View : 116 | Download : 306

Publication Date : 2025-12-17

Article Type : Research Paper

Abstract :Gılgameš serisinin Akadca yazılmış XII. tableti Gılgameš’ın, kendisine ait iki nesnenin yeraltı dünyasına düşmesinden sonra onları koruyamamaktan duyduğu pişmanlık ve üzüntünün anlatımıyla başlar. Ardından kölesi ve arkadaşı olan Enkidu bunu görür ve bu nesneleri almak için yeraltı dünyasına iner fakat yeraltı dünyası tarafından ele geçirilir. Gılgameš’ın çabaları sonucu çıkarılan Enkidu orada gördüklerini anlatır. XII. tablet tek başına değerlendirildiğinde bu hikâye sadece ölüler diyarının bir betimlemesi olarak düşünülebilir. Ancak metinde yazılan satırların Sumerce kopyaları da mevcuttur. Bu kopyalar olayın öncesini de içerdikleri için XII. tableti tamamlayıcı unsurlar olarak görülmüşlerdir. Öyküde geçen nesneler ve olay üzerine çeşitli yorumlar yapılmıştır. En çok tercih edilen görüş bu nesnelerin top ve değnek olduğu ve Gılgameš’ın Uruk şehrinin gençleriyle birlikte ahşap bir topla bir çeşit top oyunu oynadığıdır. Ancak bu çalışmada, metinde anlatılan olayın bir top oyunundan çok bir çeşit ritüelle benzerlik göstermekte olduğu önerilmiştir. Ayrıca bazı bölümlerde şamanist düşünce sistemiyle açıklanabilecek ifadeler ve uygulamalar olduğu görüldüğünden, elimizdeki metin erken Sumer dönemi inançlarının anlatıldığı diğer belgelerle ve şamanist inançlarla karşılaştırılarak değerlendirilmiştir.
Keywords : Sumer, Gılgameš, Gılgameš Destanı, Mitoloji, Şamanizm

ORIGINAL ARTICLE URL