Bahr-ı Sefîd’de Bir Osmanlı İstihkâmının Tamiri: Kandiye Kalesi Örneği (1820)

Authors : Mücahit Orkun İkinci
Pages : 1-30
View : 59 | Download : 59
Publication Date : 2025-07-28
Article Type : Research Paper
Abstract :XVIII. yüzyıl, Osmanlı savaş konseptinde önemli değişimlerin yaşandığı bir dönemdir. Önceki yüzyıllarda ağırlıklı fetih ve taarruz odaklı olan Osmanlı savaş anlayışı, bu yüzyılın başından itibaren yerini ağırlıklı olarak savunma ve mevcut olan şehir, kale ve toprakları korumaya dayalı savaş stratejisine bırakmıştır. Bu durum XIX. Yüzyıl’da da büyük ölçüde varlığını muhafaza etmiştir. Dolayısıyla Osmanlı Devleti için kale ve istihkâmların tamiri ve tahkimi, savaşların seyri açısından oldukça önemli bir faktör olmuştur. Osmanlı kale ve istihkâmlarının savaş ve barış zamanlarındaki fiziksel durumlarını incelemek, savunma merkezli Osmanlı savaş stratejisinin somut çıktılarının ortaya konulmasında büyük bir öneme sahiptir. Bu çalışmada, Doğu Akdeniz’de önemli bir mevki olan Girit Adası’ndaki Kandiye Kalesi’nin 1820 tarihli tamiri üzerinde durulacaktır. Kalede yapılan mimari ve inşa işlemleri, Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivleri Bab-ı Defteri Başmuhasebe Kalemi Bina Eminliği Defterleri (BOA. D. BŞM. BNE. d.) tasnifinde yer alan 16257 nolu Kandiye Kalesi Keşif Defteri özelinde ele alınacaktır. 1821 yılında başlayan Yunan isyanının hemen öncesindeki bir tarihte defterin tanzim edilmesi, savaş zamanı öncesi savunma tedbirleri bağlamında defterin önemini artırmaktadır. Defterde tamire muhtaç olan ya da yeniden inşa edilecek kaleye ait mevkilerin, inşaat işlemleri için yapılan planlar, inşaatta kullanılan malzemeler, yapılması gereken masraflar ve tamir işlerinden sorumlu olan kişiler hakkında bilgi verilmektedir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmaktadır. Kale ve istihkâmların tamiri ve tahkimi için gerekli olan malzeme, yapılan binalar ve gider kalemlerinin gösterildiği bu defterlerin verdiği bilgilerden hareketle, alınan savunma tedbirlerinin ve dönemin istihkâmcılığının genel mahiyetini ortaya koymak amaçlanmaktadır.
Keywords : Kale, İstihkâm, Tamir, Keşif Defteri.

ORIGINAL ARTICLE URL