AHISKA BÖLGESİ TÜRKLERİ AĞZINDAN DERLEME SÖZLÜĞÜNE KATKILAR-I

Authors : Serdar BULUT

Pages : 9-16

Doi:10.31455/asya.364920

View : 54 | Download : 11

Publication Date : 2017-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Günümüzde Ahıska bölgesi terimi, 16 Mart 1921 Moskova Antlaşması ile sınırlarımız dışında kalan ve Gürcistan’ın Güney-Batı bölgesindeki Adigön, Ahıska, Aspinza, Ahılkelek ve Bogdanovka ile bu idari birimlere bağlı 200’ün üzerinde köyden oluşan bölgeyi ifade etmektedir. Ahıska Türkleri, Eski Sovyetler Birliği’nin değişik bölgelerinde yaşadıkları halde kendi benliklerini, inançlarını, konuşma dilini, örf ve âdetlerini eksiksiz koruyabilmişlerdir. Belli bir edebiyatları olmamasına rağmen sözlü kültür sayesinde edebi özelliklerini bugünlere kadar getirebilmişlerdir. Oğuz ve Kıpçak Türklerinin kaynaşıp harmanlandığı bir coğrafya görünümü veren Ahıska Bölgesi Ağzı, Türkiye’nin kuzeydoğusunda yer alan Artvin ilinin Ardanuç, Artvin Merkez, Yusufeli, Şavşat ilçeleri, Ardahan’ın Posof yöresi ile büyük ölçüde paralel, Erzurum’un Çoruh ırmağı ve kollarındaki yerleşim birimleri ile pek çok özellik bakımından ortak, bazı hususlarda ise Doğu Karadeniz ağızları ile de ortaklaşan yönlere sahiptir. Ahıska Ağzı görüldüğü gibi Türkiye Türkçesi ağızlarının bir kolu hüviyetindedir. Ahıska ağzı, kendine has özellikleriyle Türkiye Türkçesi ağızlarının bakir bölgelerinden biri olarak varlığını devam ettirmektedir. 1932 yılında kurulan Türk Dili Tetkik Cemiyeti’nin önderliğinde “Türkiye’de Halk Ağzından Söz Derleme Dergisi” ortaya çıkarılmıştır. Bu dergi zenginleşerek “Derleme Sözlüğü”nü meydana getirmiştir. Bu “Derleme Sözlüğü” günümüzde yapılan katkılarla zenginleşmektedir. Çalışmamızda Türkiye Türkçesi’nin bir kolu olan Ahıska ağzından “Derleme Sözlüğü”ne kelime düzeyinde önemli katkılar sağlanacaktır. Bu sayede “Derleme Sözlüğü” daha da zenginleşecektir. 
Keywords : Ahıska Ağzı, Derleme Sözlüğü, Ahıska Bölgesi Türkleri, Türkiye Türkçesi, Ağızlar

ORIGINAL ARTICLE URL