MUTLAKİYETTEN PARLAMENTERİZME GEÇİŞ AŞAMASINDA II. MEŞRUTİYET DÖNEMİ (1908-1918)

Authors : Ali YILMAZ
Pages : 291-306
Doi:10.31455/asya.1318190
View : 72 | Download : 44
Publication Date : 2023-09-30
Article Type : Research Paper
Abstract :İkinci Meşrutiyet, Türk modernleşme ve demokrasi tarihi açısından büyük bir öneme sahiptir. Batılılaşmanın ilk belirtisi olan Lale Devri, yenileşmenin aksiyona dönüştürüldüğü II. Mahmut, Tanzimat ve I. Meşrutiyet dönemi gelişmeleri, II. Meşrutiyet’in tetikleyicisi konumunda olmuştur. Özellikle I. Meşrutiyet dönemi, her ne kadar uzun soluklu bir dönem olmasa da, bu dönem itibariyle ilk anayasal tecrübenin varlığı, II. Meşrutiyet döneminin hazırlayıcısı olması açısından önem arz etmiştir. Bu döneme geçiş sürecinde özellikle İttihat ve Terakki Fırkası, mutlakiyet idaresine karşı önemli bir ölçüde muhalefet ederek II. Abdülhamit’e, Meşrutiyet’i yeniden ilân ettirmeyi sağlamıştır. Böylelikle bu parti, Osmanlı Devleti açısından yeni bir dönemi başlatmıştır. Meşruti düzen ile birlikte, parlamenter ve anayasal düzene geçilerek, özgür bir ortam tesis edilmiştir. Bununla birlikte, ilk kez çok partili siyasi yaşama geçilmesiyle, kadınlar da temel hak ve özgürlükleri gündeme gelmeye başlamıştır. Ayrıca ekonomik, askeri, eğitim ve öğretim alanlarında yeni düzenlemeler yapılmıştır. Bu dönemde her ne kadar yenileşmeye önem verilse de, dönemin savaş yıllarına denk gelmesi, bu yeniliklerin yeterli düzeyde yapılmasına engel teşkil etmiştir. Bu dönem cumhuriyet, laiklik ve devrimlerin hazırlayıcısı olması bakımından da laboratuvar görevine sahip olmuştur. Zira Cumhuriyet döneminde gündemi işgal etmiş olan meseleler daha bu dönemde anlaşılmaya, tartışılmaya, sorgulanmaya ve konuşulmaya başlanmıştır. Bu çalışmada II. Meşrutiyet Dönemi’nin 1908 ve 1918 yılları arasındaki gelişmelerine farklı bir bakış açısı geliştirmek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda siyasi, ekonomik, askeri ve kültürel gibi unsurların çerçevelediği içerik kapsamında, bu alanlardaki dönemin yenileşme ile olan ilişkisine, bir tasnif çerçevesinde ve bir dönem incelemesi biçiminde konular ele alınmıştır.
Keywords : II Meşrutiyet, Mutlakiyet, Yenileşme

ORIGINAL ARTICLE URL