Altın Ordu Dönemi Kırım Tatar Edebiyatının İncelenmeyen Yönleri Hakkında

Authors : Aida Babutcu

Pages : 45-50

Doi:10.31455/asya.1511477

View : 130 | Download : 85

Publication Date : 2024-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Türk dünyası edebiyatlarının bir parçası olan Kırım Tatar edebiyatının eski ve orta çağlarına ait edebî eserlerin araştırılması hâlâ zaruri durum olarak kalmaktadır. Elbette runik yazılı kitabelerden sonra Türk-İslam medeniyetinin Türkler için XI-XII yy.larda ortak olan yazılı mirası (Divanü Lugati’t-Türk, Kutadgu Bilig, Divan-i Hikmet ve b.) Tatarlar için de söz sanatlarının başlanğıcı sayılır. Büyük Bolgar devletinin hüküm sürdüğü devirlerde Tatarlara ait fikir dünyası - sözlü edebiyat ürünleri ortak miras vasıtasıyla aktarılagelmiş, şehir medeniyeti zemininde gelişen Bolgar-Tatar yazılı edebiyatında benzer eserler meydana getirilmiştir. Özellikle, Altın Orda döneminde medeni intibah çağını yaşamış Tatar edebiyatı doğu ve batının klasik edebi temaslarını ihtiva ediyordu. 13. yüzyılda İslam, tarihin en uzun süreli Kırım devletinin temellerinin atılmasına katkı sağlamanın yanı sıra, Kırım’a kitap, ilim ve eğitim kültünü de getirmiştir. Kur’an kıssalarının Türk okuruna yeni çağrışımlı içerikte sunulması bir Yesevi geleneği olarak Tatar edebiyatında devam ettirilmiş, sonraki edebi devirleri de tesirinde bırakmıştır. Böylece, konusunu, şekil ve biçim özelliklerini, eski Türk edebiyatının sözlü ve yazılı ortak abidelerinden almış Tatar edebiyatı Altın Orda döneminde yaygın bir coğrafyada Türk halkları edebiyatının vasfı olabilmiştir. Çalışmamızda hem doğulu hem batılı araştırıcıların görüşlerine dayanarak Altın Orda dönemi Tatar edebiyatının önemli kültür hadiseleri ve bu hadiseler esasında meydana gelmiş eserler, onların müellifleri, edebi tesirler, araştırılmayan sayfalar ve s. gözden geçirilecektir.
Keywords : Altın Orda, Kırım Tatar, İntibah, Türk Halklari, Edebi Tesirler

ORIGINAL ARTICLE URL