II. Süleyman’ın Annesi Dilaşub/Aşube Valide Sultanın Muhallefatından Enderun Hazinesine Aktarılan Bazı Mücevherleri ve Eşyaları

Authors : Gülser Yardım

Pages : 223-234

Doi:10.31455/asya.1642336

View : 55 | Download : 26

Publication Date : 2025-03-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı Devleti’nde ölen bir devlet görevlisinin mal varlığının çeşitli durumlarda hazineye aktarılması olağan bir durum idi. Hatta bu durum zamanla geleneksel bir hal almıştır. Süreklilik arz eder olmuştur. Aynı durum hanedan mensupları tarafı için de söz konusu olmuştur. Padişah kadınlarının, kızlarının; valide sultanlar ya da şehzadelerin ölümü durumunda bazı eşyaları hazineye aktarılmıştır. Bu çalışma da II. Süleyman’ın annesi olan ve Sultan İbrahim’in üçüncü hasekisi olduğu düşünülen Saliha Dilaşub (Aşub, Aşube) Sultan’ın ölümü sonrasında Enderun Hazinesine aktarılan bazı mücevher ve değerli eşyaları ele alınmıştır. Çalışma T.C. Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi’nde bulunan TS.MA.d. 1071 numaralı defter kaynaklığında yapılacaktır. Defterle ilgili 13 mikrofilm görüntüsü mevcuttur. Valide sultanın muhallefatından aktarılan mallar 9b, 10a ve 11a sayfalarında kayıtlıdır. Esasen defter, II. Süleyman’ın tahta çıkıp saltanatının bittiği 1099-1102 (1687-1691) yıllarını kapsamaktadır. Defterin padişahın özel hazinesine pek çok sebepten (satın alma, pişkeş, muhallefattan aktarılanlar gibi) aktarılan mallarının neler olduğunu kaydetmek amacıyla tutulduğu anlaşılmaktadır. Bu malların içinde de 1101 yılında ölen valide sultanınkiler de vardır. Sabiha Dilaşub/Aşube Sultan’ın Enderun Hazinesi’ne aktarılan mücevher ve bazı eşyalarını ele alan bu çalışma sayesinde bir valide sultanın hayatına dair izler sürülecektir. İncelenen defterde bu malların pek çoğunun sonrasında başka kişilere ihsan edildiği görülmüştür. Bu sayede Osmanlı hazinesindeki hediye sunma gerekçesiyle yaşanılan “dönüşümün” de izleri ele alınmıştır.
Keywords : Valide Sultan, Dilaşub/Aşub/Aşube Sultan, Muhallefat, II. Süleyman, Enderun Hazinesi

ORIGINAL ARTICLE URL