el-Mesāliḫī’nin Ācurrūmiyye Şerhi et-Tuḥfetu’s-Seniyye li-Ḳurrāʾi’l-Ācurrūmiyye Eserinin Tahkîki

Authors : Şükrü Güler
Pages : 504-525
Doi:10.53487/atasobed.1501772
View : 90 | Download : 54
Publication Date : 2024-12-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Nahiv ilmi alanında hicri birinci asırdan itibaren sayısız eser telif edilmiştir. Bu hususta kimi âlimler geniş kapsamlı çalışmalar yaparken kimileri de nahvin öğretilip anlaşılmasını sağlamak amacıyla hacimce küçük, herkesin kolaylıkla anlayabileceği yalın bir üsluba sahip öğretici eserler kaleme almıştır. İbn Ācurrūm’un sade bir dil ve yalın üslupla nahiv ilminin temel prensiplerine dair özet halinde bilgiler verdiği el-Ācurrūmiyye de bunlardandır. Bu eser Arapçanın öğrenilmesi ve öğretilmesinde kolaylık sağladığından Arap-İslam coğrafyasındaki okullarda ve Osmanlı medreselerinde ders kitabı olarak okutulmuştur. Asırlar boyu varlığını sürdürerek günümüze kadar ulaşan ve bir dönem eğitim mahfillerinde çok revaçta olan eser, başlangıç seviyesindeki talebelere hitap ettiği için konuları kısa ve basitçe ele almıştır. Dolayısıyla nahvin bazı konu ve kaidelerinin izaha muhtaç olması, eser üzerinde şerḥ, ḥāşiye, taʿlīḳ, naẓm ve muḫtaṣar gibi farklı türlerde çok sayıda çalışma yapılmasına imkân sağlamıştır. Bunlardan biri de daha çok hadis alanında eser telif eden Yaḥyā b. Muḥammed el-Mesāliḫī’ye ait et-Tuḥfetu’s-Seniyye li Ḳurrāʾi’l- Ācurrūmiyye adlı şerhtir. Bu eserin el-Ācurrūmiyye’nin bir şerhi olduğu, el-Ācurrūmiyye’ye yazılmış bazı şerhlerin metinleriyle mukayese edilmesi sayesinde tespit edilmiştir. Daha önce çalışılmamış bu eserin müellif nüshası bulunmayıp Kral Suud Üniversitesi Yazma Eserler Kütüphanesi haricinde başka bir nüshasına da rastlanmamıştır. Temin edilen tek nüsha üzerinde yapılan bu çalışma, Türkçe dîrase ve Arapça tahkikli şerh metni olmak üzere iki bölüme ayrılmıştır. İlk olarak dirâse kısmında İbn Ācurrūm ve şârih el-Mesāliḫī’nin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiş, akabinde et-Tuḥfetu’s-Seniyye li Ḳurrāʾi’l- Ācurrūmiyye tanıtılmıştır. Şerh eserin muhtevası ve metodu asıl eserle karşılaştırmalı olarak değerlendirildikten sonra tahkikte takip edilen metoda yer verilmiştir. Son olarak tahkikli metin ortaya koyulmuştur.
Keywords : el-Mesāliḫī, Ācurrūmiyye Şerhi, et-Tuḥfetu’s-Seniyye

ORIGINAL ARTICLE URL