TÜRKÇE İLK KUR’AN TERCÜMELERİNDEN MEŞHED NÜSHASININ (293 No.) TÜRK DİLİ TARİHİNDEKİ YERİ VE ÖNEMİ

Authors : Yaşar ŞİMŞEK

Pages : 87-152

View : 38 | Download : 8

Publication Date : 2019-06-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makalede, İran’ın Meşhed kentinde Âstan-i Quds-i Razavi Kütüphanesinde muhafaza edilen 3 tercümeden biri olan 293 numaralı Kur’an tercümesinin Türk dili tarihindeki yeri ve önemi üzerinde durulacaktır. Makale, daha önce Prof. Dr. Osman Fikri Sertkaya ile TEKE Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi’nin 4/4 2015 sayısında “Horezm Türkçesi ile yapılan Kur’ân tercümelerinden Meşhed nüshası üzerine ilk bilgiler-I” başlığı ile yayımladığımız yazının devamı olup Meşhed nüshasının tercüme yöntemi, nüshanın kaynakları, nüshanın diğer tercümeler ile ilgisi, metnin eskicilliği ve Türk dili tarihindeki yeri konularını ele almaktadır. Seyyidi’l-Hattât unvanlı Şeyh Yûsuf el-Ebâriyy oğlu Muhammed tarafından Hicrî 10 Şaban 737 / Miladi 14 Mart 1337 Cuma günü tamamlanan nüsha, Sâd suresinden başlayıp Kur’an-ı Kerim’in sonuna kadar olan tercümesidir. Bu tercümede, daha önceki nüshalarda görülmeyen iki husus dikkat çekmektedir. Bunlardan ilki, nüshanın hem kelime kelime satır arası tercümeyi ihtiva etmesi hem de sure ve ayetlerle ilgili tefsirli hikâyelere yer vermesidir. Satır arası tercümelerde Arapça sözcüklerin birden fazla karşılığının bulunması nüshanın ilgi çekici özelliklerden biridir. Verilen karşılıklar, yer yer lehçe farklarını da göstermektedir. Karşılıklardan biri Doğu Türkçesini diğeri Oğuz Türkçesini işaret etmektedir. Ayrıca nüshada çok sayıda hapax örneği de karşımıza çıkmaktadır. Karahanlı Türkçesi Kur’an tercümelerinden TİEM 73 nüshasından sadece 3 yıl sonra istinsah edilen bu nüsha, Türk dili tarihi için son derece ehemmiyetlidir.
Keywords : Karahanlı Türkçesi, Harezm Türkçesi, Kuran tercümesi, Türkçe Kuran tercümesi, Meşhed nüshası

ORIGINAL ARTICLE URL