Açık Bilim ve Açık Veri: COAR’ın (Açık Erişim Bilgi Depoları Konfederasyonu) Gelecek Nesil Kurumsal Bilgi Depoları

Authors : Senem Acar
Pages : 25-46
Doi:10.33721/by.1554995
View : 67 | Download : 52
Publication Date : 2025-06-30
Article Type : Review Paper
Abstract :Bu çalışmada, açık erişim akademik çıktılardan açık veriye doğru evrilen veri-bilgi-bilim üretim alışkanlıklarının kurumsal bilgi deposu kavramına yansımaları incelenirken, açık erişimin savunucusu olan Açık Erişim Bilgi Depoları Konfederasyonu (Confederation of Open Access Repositories - COAR) çatısı altında faaliyet gösteren “Üstveri Kalitesi” Çalışma Grubunun hazırladığı inceleme, araştırma ve analizler doğrultusunda, “Yeni Nesil Kurumsal Bilgi Depoları”nda bulunması gereken nitelikler ortaya konmuştur. Literatüre FAIR ilkeleri olarak geçen bu standartlar çerçevesinde büyük ölçekli ve karmaşık açık verinin ve araştırma çıktılarının nasıl yönetilebileceğinin incelenmesinin ardından, bu ilkelerin uygulanabileceği akademik disiplinlere yönelik veri yönetim sistemleri incelenmiş, olası uygulamalar için örnekler verilmiştir. Bu çerçevede akademik yayın çıktılarının açık erişimle sunulduğu kurumsal bilgi depolarının yanı sıra e-bilim ve Bilim 2.0 gibi kavramlarla araştırma verisinin de depolandığı değişen siber altyapı ihtiyaçları incelenmiş, bu ihtiyaçları karşılayabilecek, özellikle araştırma verisi üretilirken aynı zamanda bu tür büyük ölçekli veriyi işlemeyi öngören ve ‘Dataverse’e evirilen yapay zekâ ile güçlendirilmiş bilişim ekosistemleri değerlendirilerek bunların hangi FAIR standardını karşıladığı analiz edilmiştir. Ayrıca, COAR Üstveri Kalitesi Çalışma Grubunun faaliyetleri kapsamında yürütülen çalışmalarda, yalnızca kütüphanecilik ve kurumsal bilgi depoları açısından değil, araştırmacı perspektifinden doğabilecek olası ihtiyaçlara ilişkin öngörüler de özetlenmiş; bu doğrultuda yeni nesil kurumsal bilgi depoları için çeşitli önerilerde bulunulmuştur.
Keywords : Üstveri Kalitesi, Bilim 2.0, Gelecek Nesil Kurumsal Bilgi Depoları

ORIGINAL ARTICLE URL