SOKAĞIN SESİ: ANKARA ÇOCUK OYUNLARI VE DÖNÜŞÜM

Authors : Petek Ersoy İnci

Pages : 500-512

Doi:10.33692/avrasyad.1552087

View : 150 | Download : 76

Publication Date : 2025-03-25

Article Type : Review Paper

Abstract :Oyun, hayatın her evresinde vardır. Hatta insan oyunun içine doğmuştur bile denebilir. Öte yandan insanoğlunun en özel dönemi olan çocukluk döneminde yetişkin hayatına yön veren pek çok gelişme olur. Bu açıdan bu özel dönemde oynanan oyunlar unutulmaz, bir hatıra olarak kalır. Çocuk oyunları, çocukların hem fizikî hem de psikolojik gelişiminin sağlanması açısından önemli bir yere sahiptir. Çocuklar oyun sırasında eğlenmenin yanı sıra savunma, rakibini alt etme ve kazanmaya yönelik yeni hamleler geliştirmek gibi pek çok farklı duyguları yaşayarak sosyalleşir. Oyun, tekerlemeler sayesinde daha sistemli oynamayı sağlamanın yanı sıra çocukların dil gelişimine de katkı sunar. Bu yazıda çocukluğunu Ankara’nın farklı semtlerinde geçirmiş üç farklı jenerasyondan olan kaynak kişilerin sunduğu verilerden hareketle Ankara çocuk oyunlarına yönelik bir bakış sunulacaktır. Böyle bir çalışma yapılmasının nedeni, kuşaklararası oyun farklılığına değinmek olduğu kadar, Ankara’nın günlük yaşantısına da ışık tutmaktır. Yapılan alan araştırmaları sonucunda ortaya çıkmıştır ki, bu çalışmaya dâhil edilen sözlü oyunlar ya da tekerlemeler artık yaşamamaktadır. Kaynak kişilerin araştırmacıyla paylaştıkları bir diğer konu, çocukluk hatıralarından süzülüp gelen oyunları anlatırken çocukluklarında var olan; ancak günümüzde yer almayan oyuncakların ve yaşantı şeklinin de ortadan kalktığı gerçeğidir. Araştırmacıya göre söz konusu bu durum, oyuncakların çocukluk döneminin sessiz tanıkları oluşu ve bu açıdan tarihî bir belge niteliği taşımasıdır. Nostaljik olan sadece oyuncak değil, çocukluğa duyulan özlemdir. Söz konusu bu dönüşümde en önemli neden, Ankara’nın da geçirdiği kentsel değişimdir. Bu değişimin etkileri özellikle modernleşmeyle beraber gelen neoliberal etkilerle ilintilidir. Ankara’daki kent değişiminden çocuk oyun ve oyuncaklarının nasıl etkilendiğini ortaya koymak için üç farklı nesilden toplamda 17 kaynak kişiyle görüşülmüş, derinlemesine mülâkatlar gerçekleştirilmiş ve literatür taraması yapılmıştır. Kaynak kişilerin oyun ve oyuncak kültürü hakkında verdiği bilgilerin tutarlılığını hem ölçmek hem de okuyucu ile paylaşmak için çocukluk albümlerine kaynak kişilerin izinleri doğrultusunda bakılmış ve bir tanesi metin içinde kullanılmıştır.
Keywords : Ankara, çocuk oyunları, tekerleme, oyuncak, oyun

ORIGINAL ARTICLE URL