KADIN ÂŞIKLARIN ŞİİRLERİNDE İDEOLOJİK SÖYLEM

Authors : Dilay Nakış
Pages : 498-512
Doi:10.33692/avrasyad.1576569
View : 156 | Download : 91
Publication Date : 2025-06-15
Article Type : Review Paper
Abstract :Temeli eski Türk inançlarından biri olan Şamanizm dini inanç sistemine dayanan, bir süre ozanlık adıyla varlığını sürdüren ve 15.yüzyılın sonlarından itibaren âşıklık adıyla yaşayan geleneğin önemli bir icracısı, eril söylemin arkasında gizli kalan kadınlardır. Kadın âşıklar, toplum tarafından kendilerine verilen kimlikler doğrultusunda yaşamlarını sürdürdüğü için eril söylemin egemenliğinde olan âşıklık geleneğinde yer edinmeye çalışmışları güç olmuştur. Bu bağlamda kadın âşıklar, 17.yüzyılda gelenek içerisinde yavaşça yer almaya başlamış; sayılarındaki artış ise 20. yüzyılda görülmüştür. Elektronik kültür ortamının olumlu etkisiyle kadın âşıklar, kendilerini geliştirme imkânı bulmuştur ve dijital kültür ortamıyla da tanınırlıklarını arttırmıştır. Geleneğin içerisinde eril egemenliğin karşısında Türkiye sahası Âşıklık Geleneğinde kadın âşıkların yer edinmesi 20. yüzyılın sonu itibariyle ancak başlayabilmiştir. Bu tarihi süreçte kadın âşıklar, âşıklık geleneğinde icracıların görev olarak üstlendiği rollerden biri olan toplumsal sorunları, ideolojik söylem doğrultusunda kendilerine aktarıcı bir sorumluluk yükleyerek saz ve söz aracılığıyla anlatmışlardır. Kendilerine yüklemiş oldukları bu vazifeye göre ideolojik söylem bağlamında kadının toplumdaki yerini, yaşadıkları dönemlerdeki siyasi olayları, toplumdaki düzene eleştirilerini, siyasi liderler üzerine düşüncelerini ve toplumun kahramanlık tarihini esas alarak hatırlatıcı bir işlevle topluma mesajlar ileten konuları dile getirmişlerdir. Böylelikle kadın âşıklar, toplum içinde yaşanan olayların kültürel bellekte yer almasına ve ideolojik söylem aracılığıyla belli fikirlerin gelecek nesillere aktarılmasında önem teşkil etmektedir. Dijital kültürde daha çok görünür olan kadın âşıklardan on beşi üzerine yapılan bu çalışmada, dokuz kadın âşığın siyasal ve toplumsal ideoloji üzerine şiirler söylediği görülmektedir.
Keywords : Kadın Âşıklar, Kadın ve İdeoloji, İdeolojik Söylem, Âşıklık Geleneği, Dijital Kültür

ORIGINAL ARTICLE URL