İSACAN SULTAN’IN (ISAJON SULTON) ROMAN VE HİKÂYELERİ VE “BERUNİY” ROMANI HAKKINDA DÜŞÜNCELER

Authors : Veli Savaş Yelok, Bahodir Karim

Pages : 187-204

Doi:10.33692/avrasyad.1635233

View : 55 | Download : 41

Publication Date : 2025-06-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Çağdaş Özbek Edebiyatı gelişim sürecinde XX. Yüzyılın sonlarıyla XXI. Yüzyılın başlarında neşredilen uzun ve kısa hikâyeler, romanlar onun yeni arayışlar esasında şekillendiğini gösterir. Bu dönemin mezkûr türlerdeki hem edebî yönden hem de bireysel ve dönemsel üslup bakımından dikkat çeken temsilcileri Abdukayum Yoldaş (Abduqayum Yo‘ldosh), Ahmet Azam (Ahmad A’zam), Nabi Celalettin (Nabi Jaloliddin), Nazar Eşankul (Nazar Eshonqul), Koçkar Narkabul (Qo‘chqor Norqobul), Uluğbek Hemdem (Ulug‘bek Xamdam), Hurşit Dostmuhammet (Xurshid Do‘stmuhammad), Zülfiye Kuralbaykızı (Zulfiya Qurolboyqizi) ve İsacan Sultan)dır. Bu sanatkârlar eserlerinde Özbeklerin hayata bakışını, mutluluğuna vesile olan hususları, özlemlerini, dertlerini, ukdelerini dünya edebiyatında görülen değişikliler ve yenilikler çerçevesinde yazma gayreti içerisindedirler. Onlar Franz Kafka, Albert Camus, Marcel Proust, James Joys’un eserleriyle edebî zevkini yükselten Özbek okuyucusuna farklı anlayışların ve bakış açılarının kapılarını açan eserleriyle kendilerinin de dünya edebiyatının seçkinleri arasında olmaya aday olduklarını gösterirler. Mezkûr Özbek yazarlarından İsacan Sultan, üniversiteden mezun olduktan sonra yayımlanan hikâyeleriyle girdiği edebiyat dünyasında ve Özbek okuyucusunun gönlünde Qismat, Avliyo, Bo’ri, Shamolli Kecha, O’rmondagi Kulba, Men, Onam va O’rta Yer Dengizi, Munojot, Onaizorim gibi hikâyeleriyle, Bokiy Darbadar, Ozod, Genetik gibi romanlarıyla müstesna bir yerdedir. İsacan Sultan roman ve hikâyelerinde sevgi, aile, anne, baba, kader, din ve itikat, çocukluk, gençlik, sevgi, tarih, eğitim gibi konulara yer verir. Onun eserlerinde köy, bağ, yağmur, rüzgâr, ağaç, çiçek, dere, ırmak gibi unsurlara poetik anlamlar yükleyerek onları kimi zaman ayrıntı olarak kimi zaman da bir sembolik tipler olarak kullanır. Bu münasebetle hikâyelerinde geleneksel tipler yerine bunları zaman zaman sembollere dönüştürüp onlara metaforik anlamlar yükler. Onun edebî metni ortaya koymada tasvir mahareti ve üslubunda edebî dil, kahramanın dili, yazarın dili, kahramanların tasviri, çizdiği portreler ve kahramanlarının isimlerinde sembolik bir tavır söz konusudur. Sultan, eserlerindeki kahramanlarının üzerinden hâkim bir şekilde kendini tanıma, benliğini idrak etme, hayatın anlamı üzerinde tefekkür etme meylindedir. Bu makalede İsacan Sultan hikâye ve romanlarından hareketle onun çizdiği edebî panoramanın mahiyeti üzerinde durulmuştur. Bilhassa yazarın okuyucu ve Özbek edebiyat eleştirmenlerinin nazarında onun yazar kimliğini nasıl şekillendiğini gösteren roman ve hikâyeleri hakkında tespit ve değerlendirmeler yapılmıştır.
Keywords : İsacan Sultan (Isajon Sulton), Çağdaş Özbek Edebiyatı, roman, hikâye, kahraman

ORIGINAL ARTICLE URL