YÛSUF EMÎRÎ’NİN FARSÇA DİVANINDA EKOL SAHİBİ BİR ŞEHZADE: GIYÂSEDDÎN BAYSUNGUR

Authors : Esengül Uzunoğlu Sayın

Pages : 456-474

Doi:10.33692/avrasyad.1712698

View : 75 | Download : 67

Publication Date : 2025-09-15

Article Type : Research Paper

Abstract :XIV. yüzyılın ikinci yarısı ile XV. yüzyılın ilk yarısında yaşamış, Dehnâme, Beng ü Çagır ve Farsça Dîvân adlı eserlerin sahibi Yûsuf Emîrî, Çağatay edebiyatının önemli seçkin şairlerindendir. Yûsuf Emîrî, döneminin Farsça yazma geleneğine uyarak kaside, terkibibent, mesnevi, gazel, kıta, rubai ve müfret nazım şekillerinden oluşan toplam 1988 beyitlik bir Farsça Dîvân tertip etmiştir. Timurlu Şâhruh döneminde şöhret elde etmiş olan Yûsuf Emîrî, Şâhruh’un oğlu Gıyâseddin Baysungur’un çevresindeki seçkin şairlerden biri olarak bilinmektedir. Gıyâseddin Baysungur’a olan bağlılığını ve hayranlığını ifade etmek amacıyla Farsça Dîvân’ında onun için beş kaside, iki terkibibent ve bir mesnevi kaleme almış; bazı gazellerinde ise onun adından dolaylı olarak bahsetmiştir. Şiirlerinde Emîrî mahlasını kullanan Yûsuf Emîrî, bütün manzumelerini aruz vezninde kaleme almış; teşbih, istiare, kinaye, mecaz gibi çeşitli edebî sanatlardan faydalanmıştır. Yûsuf Emîrî şiirlerinde valilik görevine tayin edilen Baysungur’u sultan olarak zikretmiş, onun devlet yönetimindeki başarısından, kudretinden, savaş meydanındaki cesaretinden, komutanlığından, zaferlerinden; halka karşı adil oluşundan, liderliğinden, cömertliğinden, vali ve idareci olarak ülkesine bahşettiği nizam ve huzurdan bahsetmiştir. Çalışmada Yûsuf Emîrî ve Timurlu vali ve şehzade Gıyâseddin Baysungur’un hayatı hakkında kısaca bilgi verildikten sonra şairin Gıyâseddin Baysungur için yazdığı şiirler incelenerek Baysungur’u hangi yönleriyle ele aldığı, hangi isim ve sıfatlarla onu andığına değinilmiştir. Yûsuf Emîrî’nin Farsça Dîvân’ındaki şiirlerden örnek beyitler getirildiğinde İstanbul Süleymaniye Kütüphanesi, Ayasofya Kısmı, 3883 numaralı yazma nüsha kaynak olarak gösterilmiştir.
Keywords : Yûsuf Emîrî, Gıyâseddîn Baysungur, Çağatay Edebiyatı, Şâhruh, Timur.

ORIGINAL ARTICLE URL