Felsefi Bir Terim Olan “İdrak”in Tanımlanma-sında Merleau-Ponty’nin Fenomenolojik Yakla-şımından Yararlanılması

Authors : Engin Yılmaz

Pages : 492-501

Doi:10.48147/dada.1721456

View : 49 | Download : 175

Publication Date : 2025-08-10

Article Type : Research Paper

Abstract :Araştırmada; “idrak”in (algı) çevrim içi ortamlarda yayımlanan genel sözlüklerdeki terim anlamı, Maurice Merleau-Ponty’nin fenomenolojik yaklaşı-mı ışığında incelenmiştir. TDK tarafından yayımla-nan Güncel Türkçe Sözlük’te “algı”, ruh bilimi terimi olarak etiketlenmiştir. Kubbealtı Vakfı tarafından yayımlanan Kubbealtı Lugatı’nda “idrak”in 4. tanımı, felsefe terimi olarak etiketlenmiştir. Araştır-mada, öncelikle fenomenolojinin kurucusu olarak kabul edilen Edmund Husserl ile Maurice Merleau-Ponty’nin algı anlayışları karşılaştırılmış ve kavram-sal bir arka plan oluşturulması amaçlanmıştır. Hem varoluşçu hem de fenomenolog olarak bilinen ve felsefesini “beden” ve “algı” dolayımında yapılandı-ran Merleau-Ponty’e göre; algı, ham verileri düzen-leyen zihinsel bir işlemden ziyade, bedenimizin dünyayla kurduğu doğrudan ilişkinin, yani deneyi-min bir sonucudur. Merleau-Ponty eserlerinde; bedenin “sinerjik sistem” olduğunu, asla “nesne olmadığını”, bilakis bir “fail” olduğunu savunmuş-tur. Merleau-Ponty, “Bedenim, benim genel anlama aygıtımdır” diyerek bedenin anlama/anlamlandırma sürecinde zihin ve bilinç ile etkin iş birliği yaptığını belirtmiştir. Betimleyici yöntemle oluşturulan araştırmada, idrak’in salt bir zihinsel işlemleme sonunda değil, “bedensel ve varoluşsal deneyim süreci”nin sonunda gerçekleştiği kanaatine varılmıştır.
Keywords : Sözlüksel tanım, Fenomenolojik yaklaşım, Algı felsefesi, Beden Felsefesi, Zihin

ORIGINAL ARTICLE URL