ARTİN HİNDOĞLU’NUN HAZİNE-İ LUGAT, DICTIONNAIRE TURC-FRANÇAIS ADLI ESERİ ÜZERİNE

Authors : Yavuz Kartallioğlu

Pages : 17-25

View : 31 | Download : 14

Publication Date : 2018-05-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Artin Hindoğlu tarafından hazırlanan ve 1838 yılında Viyana’da basılan "Hazine-i Lugat, Dictionnaire Turc-Français” tespit edilebilen ilk Türkçe- Fransızca sözlüklerdendir. Hindoğlu, sözlüğünü yazı dilinden çok konuşma dilini, yani kelimelerin telaffuzlarını öğrenmek isteyenler -seyyahlar ve iş adamları- için hazırladığını belirtir; bu yüzden sözlüğü diğer Türkçe- Fransızca sözlüklerden ayıran en önemli özellik kelimelerin telaffuzlarının da gösterilmiş olmasıdır. Kelimeler aynı zamanda Latin harfleri ile de yazıldığı için Arap harfli imlanın gizlediği Türkçenin ünlü ve ünsüzleri açıkça görülmektedir. Sözlükte hem yazı dili hem de konuşma dili bir arada kaydedilmeye çalışılmıştır; bu da özellikle alıntı kelimelerin asli, ara ve Türkçeleşmiş şekillerinin bir arada görülmesini sağlar. Ara ve Türkçeleşmiş şekiller alıntı kelimelerin, özellikle de Arapça ve Farsça kelimelerin o dönemdeki asli imlalarına çoğu zaman uymayan telaffuzlarıdır. Makalede önce Artin Hindoğlu ve sözlüğü hakkında bilgi verilmiş, sonra sözlükteki veriler konuşma ve yazı dili özellikleri bakımından karşılaştırmalı olarak -diğer çeviri yazılı metinlerdeki kayıtlarla da karşılaştırılarak- incelenmiştir.
Keywords : Artin Hindoğlu, Hazine i Lugat, çeviriyazılı metinler

ORIGINAL ARTICLE URL