Eski Anadolu Türkçesinde Mastarlar

Authors : Gülşah Kadem

Pages : 201-216

Doi:10.54316/dilarastirmalari.1595408

View : 152 | Download : 387

Publication Date : 2025-11-07

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Eski Anadolu Türkçesi döneminde mastar işleviyle kullanılan -mAk ve -mA eklerinin sözdizimsel, dilbilgisel ve anlamsal işlevlerini kapsamlı bir şekilde incelemektedir. 13. ve 15. Yüzyıllar arasında Anadolu sahasında Oğuz Türkçesine dayalı bir yazı dili olan Eski Anadolu Türkçesi günümüz Türkçesinin oluşumunda önemli bir safhadır. Bu çalışmada günümüz Türkiye Türkçesinde mastarların sahip olduğu işlevlerin ve kullanım alanlarının Eski Anadolu Türkçesiyle koşutluk sergileyip sergilemediği ortaya konulacaktır. Böylece Oğuz Türkçesi bağlamında mastarların tarihsel gelişimi, kullanıldığı anlamsal ve sözdizimsel bağlamlar ortaya çıkarılmış olacaktır. Çalışma, -mAk, -mA ve -mAklIk mastarlarına odaklanarak, bu mastarlarla sınırlı tutulmuştur. Mastarların, eylem çekim ve türetim kategorileri dışına çıkarak sözdiziminde anlam ilişkileri sağladığı, eylem adları oluşturduğu ve durum ekleri ile amaç, zaman gibi yeni anlam alanlarına geliştiği vurgulanacaktır. Seçilen mastarların denetim işlevleri üzerinde durulacak, farklı cümle yapılarında özne, nesne ve tümleç olarak işlev görebilme yetenekleri irdelenecektir. Mastarların durum ekleri ve modal fiillerle etkileşimi, amaç ve gereklilik gibi anlamları iletmedeki rolleri de ele alınacaktır. Araştırmanın korpusunu dönem eserlerinden seçilen nesir ve nazım türüyle yazılmış metinler oluşturmaktadır.
Keywords : Eski Anadolu Türkçesi, denetim, mastarlar, kiplik, zaman

ORIGINAL ARTICLE URL