Sözcüksel Yayılma Kuramı: Türkçeden Örneklerle Ses Değişiminin Kademeli Seyri Üzerine Bir İnceleme

Authors : Ferhat Karabulut

Pages : 69-84

Doi:10.54316/dilarastirmalari.1715117

View : 179 | Download : 455

Publication Date : 2025-11-07

Article Type : Research Paper

Abstract :Bir dildeki ses değişiminin dinamikleri tarihsel dilbilimciler tarafından birbirinden farklı hipotezlerle izah edilir. Temel soru, değişimin neden ve nasıl gerçekleştiği üzerine yoğunlaşır. Tarihsel ses değişimlerinden elde edilen deneysel verileri değerlendiren hipotezler; değişimin nedenli-nedensiz, düzenli-düzensiz, koşullu-koşulsuz ikilemi üzerinde yoğunlaşır. Ses değişimi hipotezleri içinde en eski ve yaygın etkiye sahip olan hipotez Yeni Gramerciler’e (Neogrammairans) aittir. Yirminci yüzyılın ikinci yarısında Sözcüksel Yayılma (Lexical Diffusion) hipotezi ses değişimine yeni bir açıklama getirdi. Labov ise bu iki hipotezi birleştiren karma bir model önerdi. Türk dilbilimsel evriminde fonolojik yenilik ve yayılmanın dinamiklerini daha iyi anlamak için Labovcu bakış açısında olduğu gibi her iki paradigmayı içeren uzlaştırıcı bir model sunmak durumundadır. Bu makalenin amacı; Türkçedeki fonolojik değişime atıfta bulunarak, Sözcüksel Yayılma Teorisini tanıtmak ve uygulanabilirlik derecesini test ermektir.
Keywords : Ses değişimi, Sözcüksel Yayılma Hipotezi, Yeni Gramerci Hipotez, Türkçe

ORIGINAL ARTICLE URL