Eski Türkçeden Başkurt Türkçesine Bir Gereklilik/Zorunluluk İşaretleyicisi: {-AhI/-yhI} bar/yuq

Authors : Habibe Yazıcı Ersoy

Pages : 19-38

Doi:10.54316/dilarastirmalari.1739952

View : 279 | Download : 396

Publication Date : 2025-11-07

Article Type : Research Paper

Abstract :Gereklilik/zorunluluk Türkçe gramerde basit kiplerin içerisinde tasarlama kipleri alt başlığında incelenmektedir. Anlam bilimi odaklı yapılan çalışmalarda ise gereklilik/zorunluluk, kiplik kategorisi içerisinde kimi araştırmacılar tarafından yükümlülük kipliği kimi araştırmacılar tarafından da kılıcıya yönelen kiplik alt başlıkları altında değerlendirilmiştir. Dünya dilleri içerisinde gereklilik/zorunluluk kiplik anlam alanı çeşitli morfolojik, sentaktik ya da gramatikal şekillerle işaretlenmektedir. Gereklilik ve zorunluluk ile kendisi gibi kiplik anlamlar içeren diğer emir, izin, rica gibi anlam alanları arasında sezgisel bağlar bulunmaktadır. Türkçede de tarihî dönemlerden günümüze kadar birçok çeşitli yollarla oluşan farklı gereklilik/zorunluluk işaretleyicileri kullanılmıştır. Bugün Başkurt Türkçesinde kullanılan {-AhI/-yhI} bar/yuq gramatikal şekli de gereklilik/zorunluluk kiplik anlam alanını işaretleyen yapılardan biridir. Bu makalede, söz konusu yapı ile bu yapının bir parçasını teşkil eden ve Türkçenin sıfat fiil eklerinden biri olan -AhI/-yhI ekinin gereklilik/zorunluluk kiplik anlam alanına geçiş süreçleri ve örnekleri incelenmiştir.
Keywords : Gereklilik, zorunluluk, kiplik, tasarlama kipi

ORIGINAL ARTICLE URL