دراسة في الأمثال العربيّة مقارنةٌ بين (مَجْمَعُ الأَمْثَالِ) و(المُسْتَقْصَى في أَمْثَالِ الْعَرَبِ)

Authors : Ahmet ONUR
Pages : 101-131
View : 57 | Download : 8
Publication Date : 2021-06-01
Article Type : Research Paper
Abstract :Araştrımamızda İslam öncesi dönemden günümüze kadar devam eden ve Arap Edebiyatında önemli bir sanatsal olgu olan Arap meselleri ele aldık. Mesellerin yapısı, onu sanat ve günlük söylem arasında bir bağlantı haline getirmiştir. Hem şiirde hem de nesirde Câhiliye döneminden beri kullanılagelmiştir. Meseller sadece şairlere, bilgelere, hatîplere veya diğerlerine mahsus olmayıp, tüm insanların arasındaki günlük iletişimin ürünüdür diyebiliriz. Bu çalışmamızda, Arapçadaki eski meselleri ele alan, en meşhur ve kapsamlı kaynaklar olan el-Meydânîʼnin (Mecmaʽuʼl-Emsâl) isimli eseri ile Zemahşerîʼnin (el-Mustaksâ Fî Emsâliʼl-Arab) isimli eserinin arasında karşılatırma yaptık. Bu karşılaştırmalı araştırmamızı yaparken söz konusu iki kitabın atasözlerini hangi yöntemle ele aldıklarını inceledik. Söz konusu kaynaklar hakkında aşağıdaki düşünceleri dile getirebiliriz: Her birinin yazım tarihini inceleyerek, hangisi daha önce kaleme alındığı, her iki eserin de kullandıkları kaynaklar ve ele aldıkları ataözlerinin kaynakları konusunda bilgi verdik. Birbiri ile çok az farklılık gösteren tertip yöntemlerini iyileştirmeye çalıştık. Nitekim el-Meydani kitabını alfabetik bir düzen içinde bablara ayırmış ancak bu bablarda atasözlerini alfabetik olarak sıralamamıştır. Zemahşeri, kitabını alfabetik olarak bablara ve bölümlere ayırmıştır. Biz de bu iki kitapta atasözleirnin hikayelerini sunma yöntemlerini karşılaştırıp, atasözlerinin açıklamalarını iyileştirmeye çalıştık. Aynı zamanda kendince belirlediği tertip yöntemine sadık kalınmadığı için bu iki eserin tertibinde ortak noktalar kaydedilmiştir. Bundan sonra Zemahşerîʼnin özetlemeye dayanması, bazı yerlerde hikâye irtibatını ve şerh açıklığını etkilemesi hakkında örnekler verilerek şerh açıklığı ve meselin hikâyesini sunmasından bahsedilmiştir. Sonunda muvelled meselleri ele alınıp el-Meydânîʼnin geniş bir şekilde ilgilendiği ve Zemahşerîʼnin bazı muvelled mesellerini zikretmesine rağmen açıkça ona işaret etmediği belirtilmiştir.
Keywords : mesel, kaynak, teretip, hikâye, muvelled

ORIGINAL ARTICLE URL