Aytül Akal’ın Masal Karakterlerinin Çocuk Edebiyatının Temel İlkeleri Açısından İncelenmesi

Authors : Begüm Öncü, Funda Örge Yaşar

Pages : 1-29

Doi:10.17244/eku.1770159

View : 223 | Download : 312

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu araştırma; otuz yılı aşkın süredir çocuk edebiyatı alanında eserler veren Aytül Akal’ın rastlantısal yolla seçilen beş masal kitabındaki karakterlerin, çocuk edebiyatının temel ilkelerine uygun olarak kurgulanıp kurgulanmadığını belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesiyle yürütülmüş, elde edilen veriler betimsel analizle çözümlenmiştir. İncelenen eserlerde karakterlere özel adların verilmediği, anlatının genellikle sınırlı sayıda karakter üzerinden kurgulandığı ve başkişilerin açık-devingen, yan kişilerin ise kapalı-durağan özellikler taşıyacak şekilde oluşturulduğu tespit edilmiştir. Devingen karakterlerin yaşanan olaylar doğrultusunda inandırıcı ve olumlu yönde bir değişim geçirdikleri; kişileştirilmiş canlı ve cansız varlıklara yaygın biçimde yer verildiği görülmüştür. Ayrıca, birden fazla karakter geliştirme yolundan yararlanıldığı; karakterlerin olumlu evrensel değerlerin aktarımında etkin rol üstlendikleri; çocuk ve yavru karakterlerin yetişkinlere kıyasla daha çok tercih edildiği belirlenmiştir. Bununla birlikte, çoğu karakterin gelişim düzeyine ilişkin bilgiye yer verilmediği; tüm başkişilerin çocuk veya yavru karakterlerden seçildiği; karakterlerin büyük çoğunluğunun cinsiyetinin belirtilmediği, cinsiyeti açıkça ifade edilen karakterlerden yalnızca birinin kalıplaşmış toplumsal cinsiyet rollerini desteklediği saptanmıştır. Elde edilen bulgular bir bütün olarak değerlendirildiğinde Çikolata Çocuk, Geceyi Unutan Fil, Uyumak İstemeyen Zürafa ve Üç Sihirli Öpücük adlı masallardaki karakterlerin çocuk edebiyatının temel ilkeleriyle tamamen örtüştüğü; buna karşılık Dağınık Çocuk’ta yer alan karakterlerin ise bazı açılardan bu ilkelerle çeliştiği sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords : Aytül Akal, karakter, çocuk edebiyatının temel ilkeleri, masal, çocuk kitapları

ORIGINAL ARTICLE URL