Çankırı’da bir Osmanlı münevveri: Ahmed Mecbur Efendi ve eğitime olan katkıları

Authors : Remzi Aydın

Pages : 1303-1319

Doi:10.48070/erciyesakademi.1833474

View : 110 | Download : 153

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Çankırı’nın eğitim ve kültür hayatına önemli katkılar sunan Ahmed Mecbur Efendi, döneminin münevver şahsiyetlerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Klasik medrese eğitiminin yanı sıra aldığı modern usuldeki eğitim, çok yönlü kimliğinin şekillenmesinde etkili olmuştur. Eğitimci olarak medresede müderrislik, rüşdiye ve idadide muallimlik görevlerini yürüten Mecbur Efendi’nin, şair, yazar, tasavvufi yönünün güçlü olması hatiplik ve mesnevihanlık görevini icra etmesini beraberinde getirmiştir. Mecbur Efendi’nin eğitim alanında yaptığı hizmetler sadece öğretimle sınırlı kalmamıştır. Kendi imkânlarıyla atıl ve harap durumdaki Osmanlı (Osmaniye) Medresesini tamir ettirip genişleterek yapıyı kullanıma kazandırmıştır. Bu kapsamda bir dershane, altı hücre ilavesiyle medreseyi büyütmüş ve öğrencilerin faydalanması amacıyla yeni bir kütüphane binası inşa ettirmiştir. Ayrıca kendisine ait olan 1200 kitaptan 300 kadarını, yaptırdığı kütüphaneye bağışlayarak yapıyı tam anlamıyla işlevine uygun hale getirmiştir. Osmanlı Arşivi’nde tespit edilen sınıflandırılmış listede; tefsir, hadis, kelam, fıkıh, mantık, belagat, tasavvuf, nahiv, sarf, edebiyat, lügat, tarih, hendese, tıp, riyaziye ve Fransızca öğretimi, gibi farklı konulara sahip kitapların yer aldığı anlaşılmıştır. Listede yer alan kitapların çoğu medrese müfredatında okutulmuş olan eserlerden oluşmaktadır. Bununla birlikte lügat, edebiyat ve tasavvuf eserlerinin de azımsanmayacak sayıda olması Mecbur Efendi’nin ilgi alanına yönelik bir koleksiyon meydana getirdiğini de göstermektedir. Mecbur Efendi’nin, Osmanlı Arşivi’ne yansıyan imar ve ihya ettirdiği yapıların Sultan II. Abdülhamid’in tahta çıkış yıldönümünde açılarak, tuğrasının ve adının konulmasına yönelik talebinin, daha sonraki süreçte sonuç verdiği ve yapıların “Hamidiye-i Şahane Medresesi ve Kütüphanesi” olarak kayıtlara geçtiği Çankırı Şeriyye Sicili’nden anlaşılmıştır.
Keywords : Çankırı, Ahmet Mecbur Efendi, Medrese, Kütüphane, Kitap

ORIGINAL ARTICLE URL