Eş‘Arî ekolünde Allah tasavvuru
Authors : Bayram ÇINAR
Pages : 79-110
View : 21 | Download : 9
Publication Date : 2021-03-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışma Eş‘arî mezhebinin, tanrı tasavvurunu sunmayı amaçlar. Alandaki yaygınlığı sebebiyle İslam dindarlığının teolojik anlayışını belirleyen Eş‘arî ekolün Allah tasavvuru, Müslümanlar arasındaki Allah tasavvurunu da ortaya çıkaracak bir öneme sahiptir. Çünkü Mu‘tezile sonrası dönemdeki biçimi ile İslam Kelam tarihi, bir yönüyle Eş‘arî ekolünün tarihidir. Eş‘arî kendi yaşamının önemli bir bölümünü Mu‘tezile mezhebi içerisinde geçirmiş, fakat muhtemelen bu ekolün teolojik yorumlarını kendisi için yeterli görmeyerek bu mezhepten ayrılmış ve kendi mezhebini kurmuştur. Onun Mu‘tezile ekolünün diyalektiğine olan yakınlığı, onların terminolojisine ilişkin bilgisi, kendi teolojik çabalarına da yansımıştır. Buna ek olarak, o Mu‘tezile`yi kendi ekolü içerisinde “öteki” olarak ele almış, kendisine karşı söylem geliştirilen ekol olarak yer vermiştir. Dolayısıyla Eş‘arî ekole ilişkin her teolojik çalışma bir yönüyle de Mu‘tezilî bir çalışmadır. Daha anlaşılır bir ifade ile Eş‘arî ekole ilişkin her araştırmanın bir Mu‘tezilî okuma olduğu da bu yüzden söylenebilir. Çalışmamızda yalnızca Eş‘arî ekole ilişkin değerlendirmelere yer verilmiş, mümkün olduğunca diğer ekollerin değerlendirmelerinden kaçınılmıştır. Çalışmada Gazzâlî’nin doktrine ilişkin değerlendirmeleri ise öne çıkmıştır. Bunun nedeni onun eserlerinde konuya ilişkin yoğun ve yaygın materyal bulundurmasıdır.Keywords : Kelam, Allah Tasavvuru, İlahi Sıfatlar, İnsan Fiilleri, Eşarî
ORIGINAL ARTICLE URL