Gilles Deleuze Açısından Descartes Felsefesi: Deleuze’ün Descartes Okuması Üzerine Bir Değerlendirme

Authors : Serdar Saygılı, Aydın Çiçek

Pages : 112-128

Doi:10.58634/felsefedunyasi.1685653

View : 114 | Download : 217

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Deleuze’e göre Batı düşünme biçimi, aşkınlık temelli bir düşünme tarzına dayanmaktadır. Bu nedenle, Batı düşüncesine egemen olan bu aşkın düşünme biçimi aşılmalıdır. Bu aşmanın gerçekleşebilmesi için, Platon’dan sonra aşkın düşünce anlayışının önemli temsilcilerinden biri olan Descartes’ın da aşılması gerekmektedir. Çünkü Descartes’ın özne anlayışı, Batı düşüncesinde aşkınlığın egemen olmasına neden olmuştur. Zira Descartes, kesinliği temellendirmek adına diğer tüm varlıklardan kuşku duymuştur. Bu kuşkunun aşılması için ise Cogito ergo sum (Düşünüyorum, öyleyse varım) yargısını kullanmıştır. Deleuze’e göre, Descartes’ın bu yargısı hisse dayalı bir temellendirmeye sahiptir. Bu temellendirmenin kaynağında ise, herkesin bu durumu zaten böyle bildiği varsayımı yatmaktadır. Bu varsayıma dayanarak Descartes, düşünmeye bir başlangıç noktası olarak yönelmiştir. Ancak bu başlangıç, herkesin var olmak ve düşünmek kavramlarının anlamını önceden bildiği kabulüne dayanmaktadır. Bu nedenle Deleuze, Descartes’ın felsefesini dogmatik bir düşünme biçiminin ürünü olarak değerlendirir. Her şeyden kuşku duyulurken düşünme ediminden kuşku duyulmaması, düşüncenin açık ve seçik bir bilgi olarak kabul edilmesine yol açmıştır. Bu durum, öznenin önemini artırmasına neden olmuştur. Böylece özne merkezli bir düşünce tarzı, Batı düşüncesine egemen hale gelmiştir. Bu çalışmanın amacı, Deleuze’ün Descartes felsefesini nasıl okuduğunu ortaya koymak ve bu okumanın felsefi arka planını eleştirel bir biçimde değerlendirmektir.
Keywords : Deleuze, Descartes, Özne, Köksap, Aşkın Düşünme

ORIGINAL ARTICLE URL